BHP podczas robót budowlanych - tekst rozporządzenia (Dz.U. 2003 poz. 401)

401 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY "

z dnia 6 lutego 2003 r.

w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych

Na podstawie art. 23715 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U, z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z péin. zm.?) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1

Przepisy ogólne

§ 1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:

1) ,zagospodarowaniu terenu budowy” — rozumie się przez to rozmieszczenie, zgodne z przepisami i zasadami wiedzy technicznej, na terenie budowy maszyn i innych urzadzen technicznych, składowisk materiatéw i konstrukcji budowlanych, drog kołowych i pieszych, sieci, rurociągów i przewodow instalacji oraz obiektów, pomieszczeń i urzadzen administracyjnych, socjalnych i sanitarnych, z uwzględnieniem warunków usytuowania i użytkowania istniejących i projektowanych obiektdw;

2) „planie bioz” — rozumie się przez to plan bezpieczenstwa i ochrony zdrowia w rozumieniu przepisO6w rozporzadzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 sierpnia 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz szczegdtowego zakresu rodzajów robót budowlanych, stwarzajacych zagrożenia bezpieczenstwa i zdrowia ludzi (Dz. U. Nr 151, poz. 1256);

3) ,strefie niebezpiecznej” — rozumie się przez to miejsce na terenie budowy, w ktérym wystepuja zagrożenia dla zdrowia lub zycia ludzi;

4) ,instrukcji bezpiecznego wykonywania robót budowlanych” — rozumie się przez to sposób zapobiegania zagrozeniom zwigzanym z wykonywaniem robdt budowlanych, o ktérych mowa w art. 21aust. 2 ustawy zdnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126,

1 Minister Infrastruktury kieruje dziatem administraciji rzadowej — budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzadzenia Prezesa Rady Ministrow z dnia 29 marca 2002 r. w sprawie szczegotowego zakresu dziatania Ministra Infrastruktury (Dz. U. Nr 32, poz. 302 oraz z 2003 r. Nr 19, poz. 165).

z pézn. zm.3)), oraz sposób postepowania w przypadku wystąpienia tych zagrozen;

5) „sieci ogniowej” — rozumie się przez to zestaw lon- 1ow i zapalnikow, stuzacych do zadziatania tadunków materiatu wybuchowego;

6) „rusztowaniu roboczym” — rozumie si¢ przez to konstrukcje budowiang, tymczasowa, z której moga by¢ wykonywane prace na wysokosci, stuzaca do utrzymywania osób, materiatow i sprzetu;

7) „rusztowaniu ochronnym” — rozumie się przez to konstrukcje budowlana, tymczasowa, stuiaca do zabezpieczenia przed upadkiem z wysokosci fudzi oraz przedmiotéw;

8) „rusztowaniu systemowym” — rozumie się przez to konstrukcje budowlang, tymczasowa, w ktdrej wymiary siatki konstrukcyjnej sa jednoznacznie narzucone poprzez wymiary elementéw rusztowania, słu- 23ca do utrzymywania osób, materiatéw i sprzetu.

8 2. Wykonaweca przed przystapieniem do wykonywania robét budowlanych jest obowiązany opracować instrukcje bezpiecznego ich wykonywania i zaznajomić z nig pracowników w zakresie wykonywanych przez nich robét.

Rozdział 2

Warunki przygotowania i prowadzenia robét budowlanych

§ 3. Inwestor jest obowiązany zawiadomić o zamiarze rozpoczecia robdt budowlanych wtasciwego inspektora pracy, na 7 dni przed rozpoczeciem budowy lub rozbiórki, na której przewiduje sie wykonywanie robot budowlanych trwajacych dłużej niz 30 dni roboczych i jednoczesne zatrudnienie co najmniej 20 osób albo na której planowany zakres robét przekracza 500 osobodni.

§ 4. 1. Uczestnicy procesu budowlanego współdzialaja ze sobg w zakresie bezpieczenstwa i higieny pracy w procesie przygotowania i realizacji budowy.

2. Stosowanie niezbednych środków ochrony indywidualnej obowiązuje wszystkie osoby przebywajace na terenie budowy.

8 5. Bezposredni nadzór nad bezpieczenstwem i higiena pracy na stanowiskach pracy sprawuja odpowiednio kierownik robét oraz mistrz budowlany, stosownie do zakresu obowiązków.

8 6. 1. Do zabezpieczén stanowisk pracy na wysokosci, przed upadkiem z wysokosci, nalezy stosowac $rodki ochrony zbiorowej, w szczegolnoéci balustrady, o ktorych mowa w § 15 ust. 2, siatki ochronne i siatki bezpieczenstwa.

Dziennik Ustaw Nr 47

2. Stosowanie srodkow ochrony indywiduainej, w szczegolnosci takich jak szelki bezpieczenstwa, jest dopuszczalne, gdy nie ma mozliwosci stosowania $rodkdw ochrony zbiorowej.

§ 7. 1. Osoba wykonujaca robóty w poblizu krawedzi dachu ptaskiego lub dachu o nachyleniu do 20%, jest obowigzana posiadac¢ odpowiednie zabezpieczenia przed upadkiem z wysokosci, o ktérych mowa w § 6.

2. Osoba wykonujaca robóty na dachu o nachyleniu powyzej 20%, jezeli nie stosuje sie rusztowan ochronnych, jest obowigzana stosowaé $rodki ochrony indywidualnej lub inne urzadzenia ochronne.

Rozdziat 3 Zagospodarowanie terenu budowy

§ 8. Zagospodarowanie terenu budowy wykonuje sig przed rozpoczeciem robét budowlanych, co najmniej w zakresie:

1) ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych;

2) wykonania drég, wyjsc¢ i przejsc dla pieszych;

3) doprowadzenia energii elektrycznej oraz wody, zwanych dalej ,mediami”, oraz odprowadzania lub utylizacji $cieków;

4) urzadzenia pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i socjalnych;

5) zapewnienia oéwietlenia naturalnego i sztucznego; 6) zapewnienia wlasciwej wentylacji; 7) zapewnienia tacznosci telefonicznej;

8) urzadzenia sktadowisk materiatow i wyrobdw.

8 9. 1. Teren budowy lub robét nalezy ogrodzi¢ albo w inny sposob uniemozliwi¢ wejscie osobom nieupowaznionym.

2. Jezeli ogrodzenie terenu budowy lub robót nie jest mozliwe, nalezy oznakowac granice terenu za pomoca tablic ostrzegawczych, a w razie potrzeby zapewni¢ staty nadzor.

§ 10. Ogrodzenie terenu budowy wykonuje sig w taki sposob, aby nie stwarzato zagrożenia dia ludzi. Wysokosé ogrodzenia powinna wynosi¢ co najmniej 1,5m.

8 11. Dla pojazdéw uzywanych w trakcie wykonywania robo6t budowlanych wyznacza sie miejsca postojowe na terenie budowy.

8§ 12. Szerokos¢ drogi przeznaczonej dla ruchu pieszego jednokierunkowego powinna wynosi¢ co najmniej 0,75 m, a dwukierunkowego — 1,2 m.

8§ 13. Pochylnie, po ktérych dokonuje sie recznego przenoszenia cigzaréw, nie powinny mie¢ spadkdw wigkszych niz 10%.

~— 31056 —

Poz. 401

8 14, Drogi komunikacyjne dia wézków i taczek nie moga by¢ nachylone wigcej niz:

1) dla wézków szynowych — 4%; 2) dia wozkow bezszynowych — 5%; 3) dla taczek — 10%.

& 15. 1. Drogi komunikacyjne dla wozkow i taczek, usytuowane nad poziomem terenu powyzej 1 m, zabezpiecza sig¢ balustrada.

2. Balustrada, o której mowa w ust. 1, sktada sig z deski krawgznikowej o wysokosci 0,15 m i poreczy ochronnej umieszczonej na wysokosci 1,1 m. Wolna przestrzen pomiedzy deska kraweinikowa a porecza wypetnia si¢ w sposób zabezpieczajacy pracowników przed upadkiem z wysokosci.

3. W przypadku rusztowan systemowych dopuszcza sig umieszczanie porgczy ochronnej na wysokosci 1m.

§ 16. Przejscia o pochyleniu wigkszym niz 15% zaopatruje sig w listwy umocowane poprzecznie, w odstepach nie mniejszych niz 0,4 m lub w schody o szerokosci nie mniejszej niz 0,75 m, co najmniej z jednostronnym zabezpieczeniem, o ktorym mowa w § 15 ust. 2.

§ 17. Przejscia i strefy niebezpieczne oswietla sig i oznakowuje znakami ostrzegawczymi lub znakami zakazu.

& 18. Wyjscia z magazyndw oraz przejscia pomiedzy budynkami wychodzace na drogi zabezpiecza sig poreczami ochronnymi umieszczonymi na wysokosci 1,1 m lub w inny sposób, w szczegdinosci labiryntami.

8 19. Przed skrzyZzowaniem drég z napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, w odlegtosci nie mniejszej niz 15 m, ustawia sig¢ oznakowane bramki, oswietlone w warunkach ograniczonej widocznosci, wyznaczajace dopuszczalne gabaryty przejezdzajacych pojazdow.

8 20. 1. Strefe niebezpieczng ogradza sig i oznakowuje w sposob uniemozliwiajgcy dostep osobom postronnym.

2. Przejscia, przejazdy i stanowiska pracy w strefie niebezpiecznej zabezpiecza sig daszkami ochronnymi.

§ 21. 1. Strefe niebezpieczng, w ktorej istnieje zagrozenie spadania z wysokosci przedmiotéw, ogradza sie balustradami, o ktérych mowa w 8 15 ust. 2.

2. Strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. 1, W swym najmniejszym wymiarze liniowym liczonym od ptaszczyzny obiektu budowlanego, nie moze wynosi¢ mniej niz 1/10 wysokosci, z której moga spadacé przedmioty, lecz nie mniej niz 6 m.

3. W zwartej zabudowie miejskiej strefa niebezpieczna, o ktdrej mowa w ust. 1, moze byé zmniejszoDziennik Ustaw Nr 47

na pod warunkiem zastosowania innych rozwigzan technicznych lub organizacyjnych, zabezpieczajgcych przed spadaniem przedmiotéw.

8§ 22. 1. Daszki ochronne powinny znajdowac sig na wysokos$ci nie mniejszej niz 2,4 m nad terenem w najnizszym miejscu i byé nachylone pod katem 45° w kierunku zrédta zagrożenia. Pokrycie daszków powinno byé szczelne i odporne na przebicie przez spadajace przedmioty.

2. W miejscach przej$¢ i przejazdow szerokosé daszka ochronnego wynosi co najmniej 0 0,5 m wiecej z kazdej strony niz szerokos¢ przejscia lub przejazdu.

3. Uzywanie daszków ochronnych jako rusztowan lub miejsc sktadowania narzedzi, sprzetu, materiatéw jest zabronione.

8 23. Na terenie budowy wyznacza sig, utwardza i odwadnia miejsca do sktadowania materiatéw i wyrobow.

8§ 24. Doty na wapno gaszone powinny mie¢ umocnione $ciany i by¢ zabezpieczone balustradami ochronnymi, o ktérych mowa w 8§ 15 ust. 2, umieszczonymi w odlegtosci nie mniejszej niz 1 m od krawedzi dotu.

§ 25. 1. W przypadku przechowywania w magazynach substancji i preparatéw niebezpiecznych nalezy informacje o tym zamiesci¢ na tablicach ostrzegawczych, umieszczonych w widocznych miejscach. Towary te na terenie budowy przechowuje sig i uzytkuje zgodnie z instrukcjami producenta.

2. Substancje i preparaty niebezpieczne przechowuje sig i przemieszcza na terenie budowy w opakowaniach producenta.

3. W pomieszczeńiach magazynowych umieszcza sig tablice okreslajace dopuszczalne obcigzenie regatéw magazynowych, a takze dopuszczaine obcigzenie powierzchni stropu.

§ 26. 1. Sktadowiska materiatéw, wyrobow i urzadzen technicznych wykonuje sig w sposób wykluczajacy mozliwos¢ wywrdcenia, zsunigcia, rozsunigcia sie lub spadnigcia sktadowanych wyrobow i urzadzen.

2. Materiaty sktaduje sie w miejscu wyréwnanym do poziomu.

3. Materiaty drobnicowe uktada sig¢ w stosy o wysokosci nie wigkszej niz 2 m, dostosowane do rodzaju i wytrzymatosci tych materiatéw.

4. Stosy materialéw workowanych ukfada sie w warstwach krzyzowo do wysokosci nieprzekraczajacej 10 warstw.

5. Przy sktadowaniu materiatéw odlegtosé stoséw nie powinna by¢ mniejsza niz:

1) 0,75 m — od ogrodzenia lub zabudowan;

2) 5 m — od statego stanowiska pracy.

— 3106 —

Poz. 401

§ 27. Opieranie sktadowanych materiatéw tub wyrobéw o ptoty, stupy napowietrznych linii elektroenergetycznych, konstrukcje wsporcze sieci trakcyjnej lub $ciany obiektu budowlanego, jest zabronione.

§ 28. Wchodzenie i schodzenie ze stosu utworzonego ze sktadowanych materiatéw lub wyrobodw jest dopuszczalne wytacznie przy uzyciu drabiny lub schodni.

§ 29. Podczas mechanicznego zatadunku lub roztadunku materiatow lub wyrobow, przemieszczanie ich nad ludZmi lub kabina, w ktorej znajduje sig kierowca, jest zabronione. Na czas wykonywania tych czynnosci kierowca jest obowigzany opuscié kabine.

Rozdziat 4 Warunki socjalne i higieniczne

8 30. Na terenie budowy urzadza si¢ wydzielone pomieszczeńia szatni na odziez roboczg i ochronng, umywalni, jadalni, suszarni i ustepéw.

§ 31. 1. Na terenie budowy, na której robóty budowlane wykonuje wiecej niz 20 pracujacych, zabrania sie urzadzania w jednym pomieszczeńiu szatni i jadalni.

2. Szafki na odziez osob wykonujacych robóty na terenie budowy, o której mowa w ust. 1, powinny by¢ dwudzielne, zapewniajace mozliwo$é przechowywania oddzielnie odziezy roboczej i wiasnej.

§ 32. Dopuszczalne jest korzystanie z istniejgcych na terenie budowy pomieszczeń i urzadzen higieniczno-sanitarnych inwestora, jezeli przewiduje to zawarta umowa.

§ 33. W przypadku usytuowania pomieszczeń higieniczno-sanitarnych w kontenerach dopuszcza sig nizszg wysokoséé tych pomieszczeń niz okreslona w § 1 ust. 4 zatagcznika nr 3 do rozporzgdzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 wrzes$nia 1997 r. w sprawie ogéinych przepiséw bezpieczenstwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 129, poz. 844 oraz z 2002 r. Nr 91, poz. 811).

§ 34. Dopuszcza sig stosowanie tawek w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych jako miejsc siedzgcych, jezeli sg one trwale przytwierdzone do podtoza.

§ 35. Jadalnie urzadzane na budowie powinny spetniaé wymagania dla jadalni typu ll, okreslone w 8§ 30 zatacznika nr 3 do rozporzadzenia, o ktérym mowaw § 33.

8§ 36. Palenie tytoniu moze odbywac sig¢ wytacznie na otwartej przestrzeni lub w specjalnie do tego celu przystosowanym pomieszczeńiu (palarni).

8 37. 1. Jezeli wymaga tego bezpieczenstwo lub ochrona zdrowia oséb wykonujacych robóty budowlane, albo gdy wynika to z rodzaju wykonywanych roboét, nalezy zapewni¢ osobom wykonujgcym takie robóty pomieszczeńia do odpoczynku lub pomieszczeńia mieszkalne.

Dziennik Ustaw Nr 47

2. Pomieszczenia, o ktérych mowa w ust. 1, wyposaza si¢ w odpowiednig do liczby zatrudnionych oséb liczbg stotow i krzeset z oparciami.

3. Stacjonarne pomieszczeńia mieszkalne powinny posiadaé¢ wystarczajace wyposazenie sanitarne, jadalnig, pomieszczeńie do odpoczynku, 16zka, szafki kuchenne, stoty i krzesta z oparciami, stosownie do liczby oséb.

4. W innych przypadkach niz okreslone w ust. 1 zapewnia sige inne miejsca, wykorzystywane podczas przerw w pracy.

§ 38. W sprawach dotyczacych warunków higieniczno-sanitarnych, nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, stosuje sig ogdlne przepisy bezpieczeristwa i higieny pracy.

Rozdziat 5

Wymagania dotyczace miejsc pracy usytuowanych w budynkach oraz w obiektach poddawanych remontowi lub przebudowie

8§ 39. 1. Strefy gromadzenia i usuwania odpadéw nalezy wygrodzi¢ i oznakowac.

2. Odpady nalezy usuwa¢ w sposób ograniczajacy ich rozrzut i pylenie.

8§ 40. 1. Na czas ukfadania podtdg i podtozy pod posadzki na ciggach komunikacyjnych nalezy utozy¢ pomosty wyréwnujgce poziomy robocze.

2. Sciany i inne przegrody, ktére moga ulec przewrdéceniu w czasie montazu lub wznoszenia, nalezy odpowiednio zabezpieczy¢.

3. Krawedzie stropéw nieobudowanych scianami nalezy zabezpieczyé balustradami, o ktérych mowa w § 15 ust. 2.

§ 41. 1. Drogi ewakuacyjne musza odpowiadac wymaganiom przepiséw techniczno-budowlanych oraz przepiséw przeciwpozarowych.

2. Drogi i wyjscia ewakuacyjne, wymagajace oswietlenia, zaopatruje sig, w przypadku awarii oswietlenia ogdlnego (podstawowego), w odwietienie awaryjne zapewniajace dostateczne natgzenie oswietlenia, zgodnie z Polska Norma.

3. Przed rozpoczeciem robét budowianych ustala sig istniejgce trasy przebiegu mediéw i zapoznaje sig z symbolami oznaczen tych tras osoby wykonujace roboty budowlane.

§ 42. 1. Teren budowy wyposaza sie w niezbedny sprzet do gaszenia pozaru oraz, w zaleznosci od potrzeb, w system sygnalizacji pozarowej, dostosowany do charakteru budowy, rozmiaréw i sposobu wykorzystania pomieszczeń, wyposazenia budowy, fizycznych i chemicznych wtasciwosci substancji znajdujacych sie na terenie budowy, w ilosci wynikajace;j z liczby zagrozonych osób.

— 3107 —

Poz. 401

2. Sprzet do gaszenia pozaru, o ktérym mowa w ust. 1, regularnie sprawdza sig, konserwuije i uzupetnia, zgodnie z wymaganiami producentéw i przepiséw przeciwpozarowych.

3. llo$¢ i rozmieszczenie gasnic przenosnych powinno byé zgodne 2z wymaganiami przepiséw przeciwpozarowych.

§ 43. 1. W pomieszczeńiach zamknigtych zapewnia sig wymiane powietrza, wynikajaca z potrzeb bezpieczenstwa pracy.

2. Wentylacja powinna dziata¢ sprawnie i zapewnia¢ doptyw swiezego powietrza, w ilosci nie mniejszej niz okreslona w Polskich Normach.

3. Wentylacja nie moze powodowaé przeciggdw, wyzigbienia lub przegrzewania pomieszczeń pracy.

4. Jezeli potrzeba ochrony zdrowia oséb wymaga zastosowania systemu wentylacyjnego, system ten powinien byé uruchamiany automatycznie lub wtgczany przez osoby przed wejsciem w strefe, w ktdrej atmosfera moze zawierac¢ substancje wybuchowe, paine lub toksyczne albo szkodliwe.

§ 44. 1. Osoby wykonujace robóty budowlane nie moga byé narazone na dziatanie czynników szkodliwych dla zdrowia lub niebezpiecznych, a w szczegdino- $ci takich jak hatas, wibracje, promieniowanie elektromagnetyczne, pyly i gazy o natezeniach i stezeniach przekraczajgcych wartosci dopuszczalne.

2. Jezeli osoby sg obowiagzane wejsé¢ do strefy, o kt6- rej mowa w § 43 ust. 4, atmosfera tej strefy powinna by¢ monitorowana za pomocg czujnikdw alarmujacych o stanach niebezpiecznych, a takze powinny by¢ podjete odpowiednie $rodki zapobiegajace zagrozeniom.

3. W przestrzeniach zamknigetych, w ktérych atmosfera charakteryzuje sig¢ niewystarczajacg zawartoscia tlenu lub wystepujg czynniki o stgzeniach nieprzekraczajgeych wartosci dopuszezalnych, osoba wykonujaca zadanie powinna by¢ obserwowana i asekurowana, w celu zapewnienia natychmiastowej ewakuacji i skutecznej pomocy.

4. Roboty budowlane, zwigzane z impregnacja drewna lub innych materiatéw, moga wykonywaé osoby zapoznane z wystepujacymi zagrożeniami i instrukcja producenta dotyczacg postugiwania sig stosowanymi srodkami impregnacyjnymi.

5. Osob, u ktérych wystepuja objawy uczulenia na srodki chemiczne, nie nalezy zatrudnia¢ przy robótach impregnacyjnych.

6. W miejscu wykonywania robdt impregnacyjnych jest niedopuszczalne:

1) uzywanie otwartego ognia; 2) palenie tytoniu;

3) spozywanie positkow.

Dziennik Ustaw Nr 47

7. Niezwlocznie po zakonczeniu rob6t impregnacyjnych oraz w przerwach przeznaczonych na positki osobom wykonujgcym robóty nalezy umozliwi¢ umycie sig ciepta woda i korzystanie ze środków higieny osobistej.

8. Miejsca i pomieszczeńia przeznaczone do impregnacji nalezy zaopatrzy¢ w sprzet do gaszenia poiarow, dostosowany do rodzaju uzywanego srodka impregnacyjnego oraz ogrodzi¢ i zaopatrzy¢ w odpowiednie tablice ostrzegawcze.

9. W pomieszczeńiach zamknigtych, w ktérych sa wykonywane robóty impregnacyjne, nalezy zainstalowaé wentylacje mechaniczna.

10. Miejsca, w ktérych wykonywane sa robóty impregnacyijne, nalezy zabezpieczy¢ przed zanieczyszczeniem Srodowiska srodkami impregnacyjnymi.

8 45. 1. Stanowiska pracy, pomieszczeńia i drogi komunikacji powinny by¢, w miare mozliwosci, oswietlone $wiattem dziennym.

2. Skrzydta otwieranych czegsci okien nie moga stanowi¢ zagrożenia dla pracownikow.

3. Jezeli swiatto naturalne jest niewystarczajace do wykonywania rob6t oraz w porze nocnej, nalezy stosowac oswietlenie sztuczne.

4. W razie koniecznosci moga by¢ stosowane przenosne zrédta Swiatta sztucznego. Ich konstrukcja i obudowa oraz sposob zasilania w energige elektryczna nie moga powodowac zagrożenia porazeniem pradem elektrycznym.

5. Sztuczne Zrodta $wiatta nie moga powodowac w szczegolnosci:

1) wydtuzonych cieni; 2) ol$nienia wzroku;

3) zmiany barwy znakow lub zaktécen odbioru i postrzegania sygnatow oraz znaków stosowanych w transporcie;

4) zjawisk stroboskopowych.

8 46. 1. Otwory komunikacyjne w przegrodach budowlanych powinny odpowiada¢ wymaganiom zawartym w przepisach techniczno-budowlanych.

2. Drogi ewakuacyjne oraz wystepujace na nich drzwi i bramy oznakowuje sig¢ znakami bezpieczenstwa.

3. W bezpośrednim sasiedztwie bram dla ruchu kofowego powinny znajdowaé sie furtki, ktore nalezy oznakowac w sposob widoczny.

4. Drzwi i bramy zamykane i otwierane automatycznie powinny otwieraé sie bez stwarzania ryzyka urazu oraz posiada¢ dodatkowe mechanizmy do recznego otwierania na wypadek przerwy w doptywie energii elektrycznej.

— 3108 —

Poz. 401

5. Schody ruchome i podnos$niki w budynku powinny funkcjonowac bezpiecznie. Strefy niebezpieczne powinny by¢ trwale i jednoznacznie oznakowane.

6. Mechanizmy napedowe schodéw ruchomych i podnosnikow powinny byé obudowane i niedostepne dla oséb nieupowainionych.

7. Schody ruchome i pochylnie powinny by¢ wyposazone w tatwo rozpoznawalne i fatwo dostepne urzgdzenia do ich zatrzymania.

8. Drogi komunikacyjne powinny byé zabezpieczone przed spadajgcymi przedmiotami.

9. Drogi komunikacyjne i ewakuacyjne powinny miec:

1) trwate i ustabilizowane podtoze; 2) trwala, wytrzymata i stabilng konstrukcje nosna.

§ 47. 1. W czasie ukiadania posadzek i wyktadzin podtogowych lub éciennych w pomieszczeńiach z zastosowaniem mas palnych lub zawierajacych paine rozpuszczalniki o wtasciwosciach wybuchowych oraz w czasie pokrywania podtég lakierem lub innymi materiatami o podobnych witasciwosciach wybuchowych, nalezy na czas wykonywania robót i wyparowania rozpuszczalnikow:

1) usuna¢ otwarte Zrédta ognia na odlegiosé co najmniej 30 m od tych pomieszczeń;

2) zapewnic¢ skuteczng wentylacje; 3) uzywaé obuwia niepowodujgcego iskrzenia;

4) nie stosowa¢ narzedzi wykonanych z materiatéw iskrzacych.

2. Przed wejsciem do budynku i do poszczegdinych pomieszczeń, o ktdérych mowa w ust. 1, nalezy umie- $cié tablice ostrzegawcze o pracy z materiatem tatwo zapalnym i zakazujgce palenia tytoniu.

3. Roboty, o ktérych mowa w ust. 1, powinny by¢ wykonywane pod nadzorem technicznym.

4. Palenie tytoniu oraz zblizanie sig oséb do otwartych zrodet ognia w ubraniach roboczych nasyconych parami rozpuszczalnikow jest niedopuszczalne.

8§ 48. 1. Dopuszcza si¢ wykonywanie robét malarskich przy uzyciu drabin rozstawnych tylko do wysoko- $ci nieprzekraczajacej 4 m od poziomu podtogi.

2. Drabiny nalezy zabezpieczy¢ przed poslizgiem i rozsunieciem sig oraz zapewnic ich stabilnos¢.

§ 49. 1. Wewnetrzne robóty malarskie z zastosowaniem sktadnikow wydzielajgcych szkodliwe dla zdrowia substancje lotne nalezy wykonywac przy zapewnieniu intensywnej wentylacji pomieszczeń, uwzgledniajacej wlasciwosci fizykochemiczne materiatéw.

Dziennik Ustaw Nr 47

2. W czasie wypalania farb olejnych na elementach budowlanych w pomieszczeńiach nalezy zapewnié odpowiednig wentylacje.

3. W pomieszczeńiach, w ktérych sa prowadzone robóty malarskie roztworami wodnymi, nalezy wytaczy¢ instalacje elektryczna i stosowac zasilanie niemogace powodowac zagrożenia porazeniem pradem elektrycznym.

8 50. 1. Obrobka kamieni na terenie budowy powinna by¢ dokonywana w ogrodzonym miejscu, bez dostepu 0s6b postronnych.

2. Stanowiska pracy obrébki kamieni oddalone od siebie o mniej niz 3 m zabezpiecza sig ekranami o wysokosci co najmniej 2 m.

3. W pomieszczeńiu, w ktoérym w czasie wykonywania obrébki elementéw wystepuje wydzielanie sie pytu, nalezy zainstalowac na stanowisku roboczym wentylacje z miejscowym wyciagiem powietrza.

4. W czasie stosowania sprezonego powietrza do .

obrébki ptaszczyzn kamienia pracownicy sa obowigzani uzywacé środków ochrony indywidualne;j.

5. Przy recznej lub mechanicznej obrébee elementéw kamiennych pracownicy sg obowigzani uzywac $rodków ochrony indywidualnej, takich jak: gogle lub przytbice ochronne, kaski, rekawice wzmocnione skorg oraz obuwie z wktadkami stalowymi chronigcymi palce stop.

& 51. Wymiary pomostow i ramp powinny by¢ dostosowane do wymiaroéw przetadowywanych tadunków i srodkow transportu.

8 52. 1. Stanowiska pracy powinny umozliwiac swobode ruchu, niezbedna do wykonania pracy.

2. Stanowiska pracy o niestatym charakterze nale- 2y poddawac sprawdzeniu pod wzgigdem ich stabilno- $ci, zamocowan oraz zabezpieczeh przed upadkiem 0so6b i przedmioctdéw. Sprawdzenia nalezy dokonaé po kazdej zmianie usytuowania, po kazdej przerwie w pracy trwajacej diuzej niz 7 dni, a dla stanowisk usytuowanych na zewnatrz budynku — po silnym wietrze, opadach $niegu lub oblodzeniu.

Rozdziat 6 Instalacje i urzadzenia elektroenergetyczne

8 53. 1. Instalacje rozdziatu energii elektrycznej na terenie budowy powinny by¢ zaprojektowane i wykonane oraz utrzymywane i uzytkowane w taki sposób, aby nie stanowily zagroZenia pozarowego lub wybuchowego, a takie chronity w dostatecznym stopniu pracowników przed porazeniem pradem elektrycznym.

— 3109 —

Poz. 401

2. Projekt, konstrukcje i wybor materiatéw oraz urzadzen ochronnych w instalacji, o której] mowa w ust. 1, nalezy dostosowad do typu, rodzaju i mocy rozdzielanej energii, warunków zewnegtrznych oraz do poziomu kwalifikacji osob majacych dostep do instalacji.

§ 54. Roboty zwiazane z podtaczaniem, sprawdzaniem, konserwacja i naprawa instalacji i urzadzen elektrycznych moga by¢ wykonywane wytgcznie przez osoby posiadajace odpowiednie uprawnienia.

8 55. 1. Nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, sktadowisk wyrohéw i materiatéow lub maszyn i urzadzen budowlanych bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odlegtosci liczonej w poziomie od skrajnych przewoddw, mniejszej niz:

1) 3 m — dla linii 0 napigciu znamionowym nieprzekraczajgcym 1 kV;

2) 5 m — dla linii 0 napigciu znamiornowym powyzej 1kV, lecz nieprzekraczajgcym 15 kV;

3) 10 m — dla linii 0 napigciu znamionowym powyzej 15 kV, lecz nieprzekraczajacym 30 kV;

4) 15 m —dla linii 0 napieciu znamionowym powyzej 30 kV, lecz nieprzekraczajagcym 110 kV;

5) 30 m — dla linii o napigciu znamionowym powyzej 110 kV.

2. W czasie wykonywania robét budowlanych z zastosowaniem zurawi lub urzadzen zatadowczo-wytadoweczych zachowuje sie odlegtosci, o ktérych mowa w ust. 1, mierzone do najdalej wysunigtego punktu urzadzenia wraz z tadunkiem.

3. Przy wykonywaniu robdt budowlanych przy uzyciu maszyn lub innych urzadzen technicznych, bezpo- $rednio pod linia wysokiego napigcia, nalezy uzgodni¢ bezpieczne warunki pracy z jej uzytkownikiem.

4. Zurawie samojezdne, koparki i inne urzadzenia ruchome, ktore moga zblizy¢ sie na niebezpieczng odlegtosé do napowietrznych iub kablowych linii elektroenergetycznych, o ktérych mowa w ust. 1, powinny by¢ wyposazone w sygnalizatory napigcia.

8§ 56. 1. Rozdzielnice budowlane pradu elektrycznego znajdujace sig na terenie budowy zabezpiecza sig przed dostgpem nieupowaznionych oséb.

2. Rozdzielnice, o ktérych mowa w ust. 1, powinny by¢ usytuowane w odlegtosci nie wigkszej niz 50 m od odbiorników energii.

8 57. 1. Potaczenia przewoddw elektrycznych z urzadzeniami mechanicznymi wykonuje sie w sposób zapewniajacy bezpieczenstwo pracy osob obstugujacych takie urzadzenia.

2. Przewody, o ktérych mowa w ust. 1, zabezpiecza sie przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Dziennik Ustaw Nr 47

§ 58. Okresowa kontroia stanu stacjonarnych urzgdzen elektrycznych pod wzgledemn bezpieczenstwa odbywa sie co najmniej jeden raz w miesigcu, natomiast kontrola stanu i opornosci izolacji tych urzadzen, co najmniej dwa razy w roku, a ponadto:

1) przed uruchomieniem urzadzenia po dokonaniu zmian i napraw czesci elektrycznych i mechanicznych;

2) przed uruchomieniem urzgdzenia, jezeli urzadzenie byto nieczynne przez ponad miesige;

3) przed uruchomieniem wurzadzenia po jeqo przemieszczeniu.

8§59.1. W przypadku zastosowania urzadzen ochronnych réznicewonradowych w instalacii, o ktdre] mowa w § 53 ust. 1, naleiy sprawdzic ich dzialanie kaidorazowo przed przystgpieniem do pracy.

2. Kopie zapisu pomiardow skutecznosci zabezpieczenia przed porazeniem pradem elektrycznym powinny znajdowad sie u kierownika budowy.

3. Dokonywane naprawy i przeglady urzadzen elektrycznych powinny by¢ odnotowane w ksigzce konserwacji urzadzen.

§ 60. 1. Miejsca wykaonania robdt, drogi na terenie budowy, dojscia i dojazdy w czasie wykonywania robét powinny by¢ dostatecznie oswictlone.

2. Zurawie, maszty lub inne wysokie konstrukcie o zmroku | w nocy powinny posiadac oswietienie pozycyjne.

3. Punkty swietlne rozmieszcza si¢ w sposob zapewniajgcy odczytanie tablic i znakdw ostrzegawczych oraz znakow sygnalizacii ruchu na terenie budowy.

4. Stupy z punktami swietlnymi na drogach znajdujacych sig na terenie budowy nalezy rozmiescic wzdtui drég i na ich skrzyzowaniach. Na tukach drog, przy jednostronnym oswietleniu, stupy nalety ustawiac po zewnetrznej stronie fuku,

5. Punkty éwietine i sygnalizacyine powinny spetnia¢ wymagania okreslone w & 45 ust. 4 i 5.

Rozdziai 7 Maszyny i inne urzadzenia techniczne

§ 61. Maszyny i inne urzgdzenia techniczne oraz narzedzia zmechanizowane powinny byé montowane, eksploatowane i abstugiwane zgodnie z instrukcig producenta oraz speinia¢ wymagania okreslorie w przepisach dotyczacych systemu oceny zgodnosei.

8 62. 1. Maszyny i inne urzadzenia techniczne, podlegajace dozorowi technicznemu, moga byt uzywane na terenie budowy tylko wowczas, jezeli wystawiono dokumenty uprawniajace do ich eksploatacji.

— 3110 —

Poz. 401

2. Dokumenty te powinny by¢ dostepne dla organéw kontroii w miejscu eksploatacji maszyn i urzadzen, o ktdrych mowa w ust. 1.

§ 63. 1. Wykonaweca, uzytkujgcy maszyny i inne urzadzenia techniczne, niepodlegajace dozorowi technicznemu, udostepnia organom kontroli dokumentacjg techniczno-ruchowa lub instrukcjg obstugi tych maszyn lub urzadzen.

2. Wykonawca zapoznaje pracownikow z dokumentacja, o ktorej mowa w ust. 1, przed dopuszczeniem ich do wykonywania robót.

3. Maszyny i inne urzadzenia techniczne eksploatuje sig, konserwuje | naprawia zgodnie z instrukcjg producenta, w sposdb zapewniajacy ich sprawne funkcjonowanie.

§ 64. 1. Maszyny i inne urzadzenia techniczne powinny by¢:

1) utrzymywane w stanie zapewniajgcym ich sprawnosé;

2) stosowane wytacznie do prac, do jakich zostaty przeznaczone;

3) obstugiwane przez przeszkolone osoby.

2. Maszyny i inne urzadzenia techniczne pracujace pod cisnieniem powinny by¢ sprawdzane i poddawane regularnym kontrolom, zgodnie z przepisami odrebnymi.

8 65. Przecigzanie maszyn i innych urzadzen technicznych ponad dopuszczalne obciazenie robocze jest zabronione, z wyjatkiem przecigzen dokonanych w czasie badan i préb.

8 66. Operatorzy lub maszynisci zurawi, maszyn budowlanych, kierowey woézków i innych maszyn o napedzie silnikowym powinni posiada¢ wymagane kwalifikacje.

§ 67. W przypadku stwierdzenia w czasie pracy uszkodzenia maszyny lub innego urzadzenia technicznego nalezy je niezwtocznie unieruchomié i odtgczyé doptyw energii.

§ 68. Na stanowiskach pracy przy stacjonarnych maszynach i innych urzadzeniach technicznych powinny by¢ dostepne instrukcje bezpiecznej obstugi i konserwacji, z ktdrymi zapoznaje sig osoby upowazinione do pracy na tych stanowiskach.

& 69. 1. Stanowiska pracy operatorow maszyn tub innych urzadzen technicznych, ktore nie posiadaja kabin, powinny by¢:

1) zadaszone i zabezpieczone przez spadajacymi przedmiotami;

2) ostoniete w okresie zimowym.

2. Zabezpieczenia, o ktdrych mowa w ust. 1, nie moga ograniczac¢ widacznosci operatorowi.

Dziennik Ustaw Nr 47

§70. 1. Maszyny i inne urzadzenia techniczne przed rozpoczeciem pracy i przy zmianie obstugi powinny by¢ sprawdzone pod wzglgdem sprawnosci technicznej i bezpiecznego uzytkowania.

2. W przypadku maszyn i innych urzadzen technicznych, dla ktérych prowadzona jest wymagana dokumentacja, sprawdzenie, o ktérym mowa w ust. 1, potwierdza sig wpisem do tej dokumentacji.

§ 71. Odttuszczanie lub oczyszczanie powierzchni oraz czgsci maszyn lub innych urzadzen technicznych wykonuje sie srodkami do tego przeznaczonymi.

§ 72. Dokonywanie napraw i czynnosci konserwacyjnych sprzetu zmechanizowanego bedacego w ruchu jest zabronione.

8 73. Zblocza jednokrazkowe i wielokragzkowe oraz inne zawiesia pomocnicze niepofagczone na state z maszyna lub innymi urzadzeniami technicznymi powinny by¢ poddawane probie obcigzenia co najmniej raz w roku.

§ 74. 1. Przewody pracujace pod ci$nieniem spreZonego powietrza powinny mieé¢ wytrzymatosé dostosowang do ci$nienia roboczego, z uwzględnieniem wspétczynnika bezpieczenstwa tych przewodow.

2. Uzywanie uszkodzonych przewoddéw lub przewoddw o nieznanej wytrzymatosci jest zabronione.

8§ 75. 1. Haki do przemieszczania tadunkdw powinny spetnia¢ wymagania okreslone w przepisach dotyczacych systemu oceny zgodnosci i mie¢ wyraznie zaznaczong no$nos$¢ maksymalna.

2. Jezeli przy przemieszczaniu tadunków zachodzi mozliwosé wysunigcia sig zawiesia z gardzieli haka, nalezy stosowac haki wyposazone w urzadzenia zamykajace gardziel.

3. Ocena stopnia zuzycia haków i ustalenie ich przydatnosci do dalszej pracy powinny by¢ przeprowadzane przed rozpoczeciem kazdej zmiany roboczej przez osobe posiadajaca odpowiednie kwalifikacje.

§ 76. Stosowanie elementow stuzgcych do zawieszania tadunku na haku, w szczegdlnosci pierscieni, ogniw, petli, ktérych wymiary uniemozliwiaja swobodne wlozenie elementdw na dno gardzieli haka, jest zabronione.

§ 77. 1. Ptyty pomostowe do przemieszczania tadunku z pojazdu na rampe lub na drugi pojazd powinny zapewnia¢ bezpieczne przemieszczanie tych tadunkow.

2. Piyty, o ktérych mowa w ust. 1, powinny by¢ trwale oznaczone z wyraznym napisem informujacym o dopuszczalnym obcigzeniu roboczym.

8§ 78. Pomosty i stojaki uzywane do przetadunku powinny odpowiada¢ wymaganiom wytrzymatoscio-

— 3111 —

Poz. 401

wym, a ich dopuszczalne obciazenie powinno by¢ trwale uwidocznione wyraznym napisem.

8 79. 1. Pomosty lub rampy, przeznaczone do przejazdu pojazdéw i sprzetu, powinny byé szersze 0 1,2 m od pojazdéw i zabezpieczone barierami ochronnymi oraz zawiera¢ prowadnice dla k6t pojazddw.

2. Predkos¢ pojazdéw na pomostach i rampach nie powinna przekracza¢ 5 km/h.

§ 80. Do przemieszczania tadunków ptynnych lub plastycznych oraz materiatow zracych i parzacych nalezy stosowac specjalne pojemniki, a do tadunkow ptynnych w balonach — palety ze scianami bocznymi.

8 81. Podstawki tadunkowe i palety powinny mieé¢ gtadkie powierzchnie i krawedzie.

§ 82. 1. Zawiesia budowlane powinny spetniac¢ wymagania okreslone w przepisach dotyczacych systemu oceny zgodnosci.

2. Dopuszczalne obciazenie robocze zawiesi dwu- i wielociggnowych powinno by¢ uzaleznione od wielkosci kata wierzchotkowego, mierzonego po przekatnej miedzy ciggnami, i wynosic:

1) przy kacie 0,783 rad (45°) — 90%, 2) przy kacie 1,566 rad (90°) — 70%, 3) przy kacie 2,092 rad (120°) — 50%

dopuszczalnego obcigzenia zawiesia w uktadzie pionowym.

3. Kat rozwarcia ciggien zawiesia nie moze by¢ wigkszy niz 2,092 rad (120°).

4. Przy uzyciu zawiesia wielociggnowego w celu okreslenia dopuszczalnego obciazenia roboczego nale- 2y przyjmowac stan pracy dwoch ciggien.

5. Przy uzyciu dwoch zawiesi, o obwodzie zamknigtym, ich taczne obcigzenie nie powinno by¢ wigksze niz wielko$é obcigzenia roboczego przewidzianego dla jednego zawiesia.

6. Dopuszczalne obciazenie robocze dla zawiesi wykonanych z tancuchéw, uzytkowanych w temperaturach ponizej 253 K (-20°C), nalezy obnizy¢ o 50%.

7. Na zawiesiu nalezy umiescié¢ napis okreslajacy jego dopuszczalne obcigzenie robocze oraz termin ostatniego i nastepnego badania.

8. Wykonywanie weztéw nalinach i tancuchach i faczenie lin stalowych na diugosci jest zabronione.

§ 83. Srodki transportu do przewozu na terenie budowy butli z gazami technicznymi, kwasami lub innymi 2zragcymi cieczami powinny by¢ wyposazone w urzadzenia zabezpieczajace tadunek przed wypadnieciem lub przemieszczeniem.

Dziennik Ustaw Nr 47

&8 84. Reczne wozki szynowe, uzywane na torze o pochyleniu wigkszym niz 1%, powinny byé zaopatrzone w sprawne hamulce.

§ 85. Drogi dla wozkow i taczek umieszczone nad poziomem terenu powyzej 1 m powinny by¢ zabezpieczone w sposob okreslony w § 15 ust, 2.

8§ 86. Ztgcza szyn jezdnych Zurawi powinny by¢ zbocznikowane w sposob nieutrudniajacy dylatacji termicznej szyn.

8 87. 1. Jezeli drzwi kabiny zurawia znajdujg sie na wysokosci powyzej 0,3 m ponad pomostami, przy kabinie nalezy zainstalowac¢ schodki lub state drabinki z porgczami, utatwiajace wejscie.

2. W okresie zimowym w kabinie powinna by¢ zapewniona temperatura nie nizsza niz 288 K (15°C), a w okresie letnim temperatura w kabinie nie powinna przekraczad temperatury zewnetrznej.

3. Maszynista powinien mie¢ mozliwosé sterowania zurawiem i obserwowania terenu pracy z pozycji siedzacej.

4. Maszynista powinien mie¢ mozliwos$¢ opuszczenia kabiny w kazdym roboczym potozeniu zurawia.

8 88. Zurawie zaopatruje sie w tablice znamionowe z oznaczeniem dopuszczalnego udzwigu, a w przypadku udzwigu zmiennego powinien by¢ podany jego wymagany udzwig przy okreslonych potozeniach wysiggnika lub wdzka na wysięniku poziomym.

§ 89, Odlegtos¢ pomiedzy skrajnig podwozia lub platformy obrotowej zurawia a zewnetrznymi czgéciami konstrukcji montowanego obiektu budowlanego lub jego zabezpieczen tymczasowych badz stosami sktadowanych wyrobdw, materiatéw lub elementow powinna wynosi¢ co najmniej 0,75 m.

8§ 90. Zabrania sig w szczegdlnosci:

1) sktadowania materiatéw i wyrobéw pomiedzy skrajnia zurawia lub pomigdzy torowiskiem zurawia a konstrukcjg obiektu budowlanego lub jego tymczasowymi zabezpieczeniami;

przechodzenia osob w czasie pracy zurawia pomiedzy obiektem budowlanym a podwoziem zurawia lub wychylania sig przez otwory w obiekcie budowlanym;

3) pozostawiania zawieszonego elementu lub innego tadunku na haku zurawia w czasie przerwy w pracy lub po jej zakonczeniu; 4

podnoszenia zurawiem zamrozonych lub zakleszczonych przedmiotéw, wyrywania stupéw oraz przeciggania wagonow kolejowych;

5

podnoszenia zurawiem przedmiotow o nieznanej masie;

6

instalowania dodatkowych lamp o$wietleniowych na konstrukcjach zurawia;

— 3112 —

Poz. 401

7) podnoszenia fadunku przy uko$nym utozeniu liny zurawia.

§ 91. Poziome przemieszczanie tadunku zurawiem powinno odbywaé sie na wysokosci nie mniejszej niz 1 m ponad przedmiotami znajdujacymi sie na drodze przenoszonego tadunku.

§ 92. W czasie mechanicznego zatadunku i roztadunku materiatow i wyrobdw przemieszczanie ich bezposrednio nad ludZzmi fub nad kabina kierowcy jest zabronione.

8 93. Roboczy zasigg haka zurawia powinien byé wigkszy co najmniej 0 0,5 m od potozenia srodka masy montowanego elementu lub miejsca uktadanego tadunku.

8 94. Stanowisko pracy operatora dzwigu budowlanego powinno znajdowac si¢ w odlegtosci nie mniejszej niz 6 m od konstrukcji tego diwigu, przy czym operator ten powinien mie¢ mozliwosé obserwacji ruchu platformy na catej wysokosci dzwigu.

§ 95. Nad stanowiskiem pracy przy zatadunku materiatéw z poziomu terenu na platforme dizwigu budowlanego wykonuje sig daszek ochronny. Daszek ten powinien wystawaé¢ co najmniej 2 m, liczac od zewnetrznej krawedzi platformy, w kierunku miejsca dostawy materiatéw i wyrobodw.

8 96. Dzwig wyposaza sie w urzadzenia sygnalizacyjne, umozliwiajgce porozumiewanie sig 0séb miedzy stahowiskami obstugi i odbioru.

§ 97. Dostep z pomostow roboczych do platformy tadunkowej szybowych dzwigéw budowlanych zabezpiecza sig¢ ruchomymi zaporami o wysokosci 1,1 m, w odlegtosci 0,3 m od krawedzi pomostu roboczego.

§ 98, tadunek przewozony na platformie diwigu zabezpiecza sig przed zmiana potozenia.

8 99. 1. Podniesienie | opuszczenie kosza betoniarki powinno by¢ poprzedzone sygnatem umownym, w szczegodlnosci dzwigkowym.

2. Wchodzenie pod podniesiony kosz betoniarki jest zabronione.

§ 100. Pomigdzy stanowiskiem odbioru mieszanki betonowej lub zaprawy a operatorem pompy powinna by¢ zapewniona sygnalizacja.

§ 101. 1. Przejezdzanie lub przechodzenie po przewodach stuzacych do transportu mieszanki betonowej lub zaprawy jest zabronione.

2. Przed przystapieniem do przenoszenia, rozbierania lub przedfuzania przewodow nalezy uprzednio wytaczy¢ pompe i zredukowaé w przewodach cisnienie do ci$nienia atmosferycznego.

3. W razie zatkania sig przewodu przepychanie go od strony wylotu jest zabronione.

Dziennik Ustaw Nr 47

4. W czasie roztaczania i oczyszczania przewodu nalezy zawsze stosowac srodki ochrony indywidualne;j.

5. Zwigkszenie ci$nienia w przewodach ponad warto$¢ dopuszczalng jest zabronione.

§ 102. 1. Uzywanie narzedzi uszkodzonych jest zabronione.

2. Wszelkie samowolne przerébki narzedzi sg zabronione.

8 103. Narzedzia do pracy udarowej nie moga mie¢: 1) uszkodzonych zakonczen roboczych;

2) peknig¢, zadr i ostrych krawedzi w miejscu rgcznego uchwytu;

3) rekojesci krétszych niz 0,15 m.

§ 104. 1. Obstuga pistoletu do wstrzeliwania kotków moze by¢ powierzona wyltacznie osobie posiadajacej wymagane uprawnienia.

2. Osoba, o której mowa w ust. 1, stosuje sig do szczegotowych wymagan okreslonych w instrukceji obstugi.

8§ 105. Narzedzia reczne o napedzie elektrycznym nalezy kontrolowa¢ zgodnie z instrukcjg producenta. Wyniki kontroli powinny byé odnotowywane i przechowywane przez osobeg, o ktorej mowa w § 5.

8 106. Stosowanie koksowników do przesuszania pomieszczeń zamknigtych jest zabronione.

§ 107. 1. Przebywanie oséb w pomieszczeńiach osuszanych urzadzeniami grzewczymi, wydzielajagcymi szkodliwe dla zdrowia spaliny w stopniu przekraczajgcym dopuszczalne ich stgzenie jest zabronione.

2. Do pomieszczeń, o ktérych mowa w ust. 1, moga mie¢ dostep wytacznie osoby obstugujace urzadzenia grzewcze, majace nad nimi nadzór. Moga one przebywaé w tych pomieszczeńiach wytacznie przez okres niezbedny do zabezpieczenia eksploatacji i dozoru tych urzadzen.

3. Przed wejsciem do pomieszczeń, o ktérych mowa w ust. 1, naleiy je przewietrzy¢, a po wejsciu do nich zachowac¢ niezbedne $rodki ostroznosci.

Rozdziat 8 Rusztowania i ruchome podesty robocze

§ 108. 1. Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny by¢ wykonywane zgodnie z dokumentacja producenta albo projektem indywidualnym.

2. Rusztowania systemowe powinny by¢ montowane zgodnie z dokumentacja projektowa z elementow poddanych przez producenta badaniom na zgodnos¢ z wymaganiami konstrukcyjnymi i materiatowymi, okreslonymi w kryteriach oceny wyrobdéw pod wzgledem bezpieczenstwa.

— 3113 —

Poz. 401

3. Elementy rusztowan, innych niz wymienione w ust. 2, powinny byé montowane zgodnie z projektem indywidualnym.

4. Montaz rusztowan, ich eksploatacja i demontaz powinny byé wykonywane zgodnie z instrukcjg producenta albo projektem indywidualnym.

8 109. Osoby zatrudnione przy montazu i demontazu rusztowan oraz monterzy ruchomych podestéw roboczych powinni posiada¢ wymagane uprawnienia.

8 110. 1. Uzytkowanie rusztowania jest dopuszczalne po dokonaniu jego odbioru przez kierownika budowy lub uprawniong osobe.

2. Odbiodr rusztowania potwierdza sie wpisem w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego.

3. Wpis w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego rusztowania okresla w szczegolnosci:

1) uzytkownika rusztowania;

2) przeznaczenie rusztowania;

3) wykonawce montazu rusztowania z podaniem imienia i nazwiska albo nazwy oraz numeru telefonu;

4) dopuszczalne obcigzenia pomostow i konstrukcji rusztowania;

5) date przekazania rusztowania do uzytkowania; 6) oporno$é uziomu;

7) terminy kolejnych przegladow rusztowania.

§ 111. 1. Na rusztowaniu lub ruchomym podescie roboczym powinna byé umieszczona tablica okreslajaca:

1) wykonawce montazu rusztowania lub ruchomego podestu roboczego z podaniem imienia i nazwiska albo nazwy oraz numeru telefonu;

2) dopuszczalne obciazenia pomostéw i konstrukcji rusztowania lub ruchomego podestu roboczego.

2. Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny by¢ wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem.

§ 112. Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny:

1) posiadaé¢ pomost o powierzchni roboczej wystarczajgcej dla osób wykonujacych robóty oraz do sktadowania narzedzi i niezbednej ilo§ci materiafow;

Dziennik Ustaw Nr 47

2) posiadac¢ stabilng konstrukcje dostosowang do przeniesienia obciazen;

3) zapewnia¢ bezpieczng komunikacje i swobodny dostep do stanowisk pracy;

4) zapewniaé¢ mozliwo$¢ wykonywania robót w pozycji niepowodujgcej nadmiernego wysitku;

5) posiadaé porgcz ochronng, o której mowa w 8§ 15 ust. 2;

6) posiadac piony komunikacyjne.

§ 113. 1. Rusztowania stojakowe powinny mie¢ wydzielone bezpieczne piony komunikacyjne.

2. Odlegtos¢ najbardziej oddalonego stanowiska pracy od pionu komunikacyjnego rusztowania nie powinna by¢ wigksza niz 20 m, a migedzy pionami nie wigksza niz 40 m.

§ 114. Rusztowania nalezy ustawia¢ na podfoiu ustabilizowanym i wyprofilowanym, ze spadkiem umozliwiajagcym odptyw wéd opadowych.

8 115. 1. Liczbe i rozmieszczenie zakotwien rusztowania oraz wielkos$é sity kotwiagcej nalezy okresli¢ w projekcie rusztowania lub dokumentacji producenta.

2. Sktadowa pozioma jednego zamocowania rusztowania nie powinna by¢é mniejsza niz 2,5 kN.

3. Konstrukcja rusztowania nie powinna wystawac poza najwyzej potozong linig kotew wigcej niz 3 m, a pomost roboczy umieszcza sig nie wyzej niz 1,56 m ponad ta linia.

4. W przypadku odsunigcia rusztowania od $ciany ponad 0,2 m nalezy stosowac¢ balustrady, o ktérych mowa w § 15 ust. 2, od strony tej $ciany.

§ 116. Udzwig urzadzenia do transportu materiatéw na wysięnikach mocowanych do konstrukcji rusztowania nie moze przekraczaé¢ 1,56 kN.

8 117. Rusztowanie z elementéw metalowych powinno by¢ uziemione i posiada¢ instalacjg piorunochronna.

§ 118. 1. Usytuowanie rusztowania w obrebie ciagow komunikacyjnych wymaga zgody wtasciwych organdw nadzorujacych te ciggi oraz zastosowania wymaganych przez nie srodkdéw bezpieczenstwa. Srodki bezpieczenstwa powinny by¢ okreslone w projekcie organizacji ruchu.

2. Rusztowania, o ktérych mowa w ust. 1, oprocz wymagan okreslonych w 8 112, powinny posiada¢ co najmniej:

— 3114 —

Poz. 401

1) zabezpieczenia przed spadaniem przedmiotow z rusztowania;

2) zabezpieczenie przechodniéw przed mozliwosciag powstania urazéw oraz uszkodzeniem odziezy przez elementy konstrukcyjne rusztowania.

§ 119. 1. Rusztowania, usytuowane bezpośrednio przy drogach, ulicach oraz w miejscach przejazdéw i przejs¢ dla pieszych, oprocz wymagan okreslonych w 8 112, powinny posiada¢ daszki ochronne i ostonge z siatek ochronnych.

2. Stosowanie siatek ochronnych nie zwalnia z obowiazku stosowania balustrad, o ktérych mowa w & 15 ust. 2.

§ 120. 1. Osoby dokonujgce montazu i demontazu rusztowan sa obowigzane do stosowania urzadzen zabezpieczajacych przed upadkiem z wysokosci.

2. Przed montazem lub demontazem rusztowan nalezy wyznaczy¢ i ogrodzi¢ strefe niebezpieczna.

8 121. 1. Réwnoczesne wykonywanie robét na réznych poziomach rusztowania jest dopuszczalne, pod warunkiem zachowania wymaganych odstepéw miegdzy stanowiskami pracy.

2. W przypadkach innych, niz okreslone w ust. 1, odlegtosci bezpieczne wynosza w poziomie co najmniej 5 m, a w pionie wynikaja z zachowania co najmniej jednego szczelnego pomostu, nie liczgc pomostu, na ktérym robóty sa wykonywane.

§ 122. Montaz, eksploatacja i demontaz rusztowan oraz ruchomych podestéw roboczych, usytuowanych w sgsiedztwie napowietrzaych linii elektroenergetycznych, sa dopuszczalne, jezeli linie znajduja sie poza strefg niebezpieczna. W innym przypadku, przed rozpoczeciem robót, napigcie w liniach napowietrznych powinno by¢ wytaczone.

§ 123. Montaz, eksploatacja i demontaz rusztowan i ruchomych podestéw roboczych sa zabronione:

1) jezeli o zmroku nie zapewniono os$wietlenia pozwalajacego na dobrg widocznosc;

2) w czasie gestej mgty, opadow deszczu, $niegu oraz gotoledzi;

3) w czasie burzy lub wiatru, o predkosci przekraczajacej 10 m/s.

§ 124. Pozostawianie materiatéw i wyrobdw na pomostach rusztowan i ruchomych podestéw roboczych po zakonczeniu pracy jest zabronione.

8§ 125. Zrzucanie elementéw demontowanych rusztowan i ruchomych podestéw roboczych jest zabronione.

8 126. 1. Wchodzenie i schodzenie osob na pomost ruchomego podestu roboczego jest dozwolone, jezeli pomost znajduje sie w najnizszym potozeniu lub w potoZeniu przewidzianym do wchodzenia oraz jest wyposazony w zabezpieczenia, zgodnie z instrukcja producenta.

Dziennik Ustaw Nr 47

2. Na pomoscie ruchomego podestu roboczego nie powinno przebywaé jednoczesnie wiecej oséb, niz przewiduje instrukcja producenta.

3. Wykonywanie gwattownych ruchéw, przechylanie sig przez poregcze, gromadzenie wyrobdw, materiatéw i narzedzi po jednej stronie ruchomego podestu roboczego oraz opieranie sig o sciang obiektu budowlanego przez osoby znajdujace sie na podescie jest zabronione.

4. taczenie ze soba dwoch sagsiednich ruchomych podestéw roboczych oraz przechodzenie z jednego na drugi jest zabronione.

8 127. 1. Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny byé kazdorazowo sprawdzane, przez kierownika budowy lub uprawniong osobe, po silnym wietrze, opadach atmosferycznych oraz dziataniu innych czynników, stwarzajacych zagrozenie dla bezpieczenstwa wykonania prac, i przerwach roboczych diuzszych niz 10 dni oraz okresowo, nie rzadziej niz raz w miesiacu.

2. Zakres czynnosci objetych sprawdzeniem, o ktorym mowa w ust. 1, okresla instrukcja producenta lub projekt indywidualny.

8 128. W czasie burzy i przy wietrze o predkosci wigkszej niz 10 m/s prace na ruchomym podescie roboczym nalezy przerwaé, a pomost podestu opusci¢ do najnizszego potozenia i zabezpieczy¢ przed jego przemieszczaniem.

8 129. 1. W przypadku braku doptywu pradu elektrycznego przez dtuzszy okres czasu, znajdujacy sie w gorze pomost ruchomego podestu roboczego nale- 2y opusci¢ za pomoca recznego urzadzenia.

2. Naprawa ruchomych podestéw roboczych moze byé dokonywana wytacznie w ich najnizszym potozeniu.

8 130. Droga przemieszczania rusztowan przejezdnych powinna byé wyréwnana, utwardzona, odwodniona, a jej spadek nie moze przekraczaé 1%.

§ 131. Rusztowania przejezdne powinny by¢ zabezpieczone co najmniej w dwdch miejscach przed przypadkowym przemieszczeniem.

8 132. Przemieszczanie rusztowan przejezdnych, w przypadku gdy przebywaja na nich ludzie, jest zabronione.

Rozdziat 9 Roboty na wysokosci

8 133. 1. Osoby przebywajace na stanowiskach pra- ¢y, znajdujace sig na wysckosci co najmniej 1 m od poziomu podtogi lub ziemi, powinny by¢ zabezpieczone przed upadkiem z wysokosci w sposdb, o ktorym mowaw § 15 ust. 2.

2. Przepis ust. 1 stosuje si¢ do przejs¢ i dojsé¢ do tych stanowisk oraz do klatek schodowych.

— 3115 —

Poz. 401

§ 134. Otwory w stropach, na ktorych prowadzone sg robóty lub do ktérych mozliwy jest dostep ludzi, nalezy zabezpieczy¢ przed mozliwoscig wpadnigcia lub ogrodzi¢ balustrada, o której mowa w § 15 ust. 2.

§ 135. Pomosty robocze, wykonane z desek lub bali, powinny by¢ dostosowane do zaprojektowanego obcigzenia, szczelne i zabezpieczone przed zmiang potozenia.

8 136. Otwory w scianach zewnetrznych obiektu budowlanego, stropach lub inne, ktérych dolna krawedz znajduje sig ponizej 1,1 m od poziomu stropu lub pomostu, powinny by¢ zabezpieczone balustrada, o której mowa w § 15 ust. 2.

8 137. Pozostawione w czasie wykonywania roboét w $cianach otwory, zwtfaszcza otwory na drzwi, balkony, szyby dzwigdw, powinny byé zabezpieczone balustrada, o której mowa w 8 15 ust. 2.

§ 138. 1. Przemieszczane w poziomie stanowisko pracy powinno mie¢ zapewnione mocowanie koricowki linki bezpieczenstwa do pomocniczej liny ochronnej lub prowadnicy poziomej, zamocowanej na wysokosci okoto 1,5 m, wzdtuz zewnetrznej strony krawedzi przejER

2. Wytrzymatos$¢ i sposdb zamocowania prowadnicy, o której mowa w ust. 1, powinny uwzglednia¢ obcigzenie dynamiczne spadajgcej osoby.

§ 139. 1. W przypadku gdy zachodzi koniecznoéé¢ przemieszczania stanowiska pracy w pionie, linka bezpieczenstwa szelek bezpieczenstwa powinna by¢ zamocowana do prowadnicy pionowej za pomoca urzgdzenia samohamujgcego.

2. Diugosé linki bezpieczenstwa szelek bezpieczenstwa nie powinna by¢ wigksza niz 1,5 m.

8 140. Amortyzatory spadania nie sa wymagane, jezeli linki asekuracyjne sg mocowane do linek urzgdzen samohamujgcych, ograniczajacych wystapienie sity dynamicznej w momencie spadania, zwlaszcza aparatéw bezpieczenstwa lub paséw bezwtadnosciowych.

8 141. 1. Drabina bez patakow, ktorej dtugos¢ przekracza 4 m, przed podniesieniem lub zamontowaniem powinna by¢ wyposazona w prowadnice pionowa, umozliwiajgca zatozenie urzadzenia samohamujacego, potaczonego z linkg bezpieczenstwa szelek bezpieczenstwa.

2. Prowadnica pionowa z urzadzeniem samohamujacym moze by¢ zamocowana na wznoszonej konstrukcji drabiny, na klamrach lub szczeblach, w odlegtosci od osi drabiny nie wigkszej niz 0,4 m.

§ 142. 1. Osoby korzystajgce z urzadzen krzesetkowych, drabin linowych lub ruchomych podestéw roboczych powinny byé dodatkowo zabezpieczone przed upadkiem z wysokosci za pomoca prowadnicy pionowej, zamocowanej niezaleznie od lin nosnych drabiny, krzesetka lub podestu.

Dziennik Ustaw Nr 47

2. Prowadnica pionowa, o której mowa w ust. 1, powinna byé naciggnigta w sposób umozliwiajacy przesuwanie w goére aparatu samohamujacego.

3. Prowadnica pionowa, o której mowa w ust. 1, powinna by¢ zabezpieczona przed odchylaniem sig wigkszym niz o 2 m. Urzadzenia zabezpieczajace przed odchylaniem sig lin powinny umozliwia¢ przesuwanie sie urzagdzenia samohamujacego.

4. Dtugosc linki bezpieczenstwa, taczacej szelki bezpieczenstwa z aparatem samohamujgcym, nie powinna przekraczaé 0,5 m.

Rozdział 10

Roboty ziemne

8§ 143. Roboty ziemne powinny by¢ prowadzone na podstawie projektu, okreslajacego potozenie instalacji i urzadzen podziemnych, mogacych znalezé sie w zasięu prowadzonych robét.

§ 144. 1. Wykonywanie robét ziemnych w bezpo- $rednim sasiedztwie sieci, takich jak: elektroenergetyczne, gazowe, telekomunikacyjne, cieptownicze, wodociggowe i kanalizacyjne powinno byé poprzedzone okres$leniem przez kierownika budowy bezpiecznej odlegtosci, w jakiej moga by¢ one wykonywane od istniejacej sieci, i sposobu wykonywania tych robét.

2. Bezpieczna odlegtos¢ wykonywania robét, o ktérych mowa w ust.1, ustala kierownik budowy w porozumieniu z wlasciwg jednostkg, w której zarzadzie lub uzytkowaniu znajduja sig te instalacje. Miejsca tych robét nalezy oznakowaé napisami ostrzegawczymi i ogrodzic.

3. W czasie wykonywania robét ziemnych miejsca niebezpieczne nalezy ogrodzi¢ i umiedcié¢ napisy ostrzegawcze.

4. Prowadzenie robót ziemnych w poblizu instalacji podziemnych, a takie gtebienie wykopdéw poszukiwaweczych powinno odbywac sig recznie.

8§ 145. 1. W czasie wykonywania wykopow w miejscach dostepnych dla 0séb niezatrudnionych przy tych robótach nalezy wokdt wykopow pozostawionych na czas zmroku i w nocy ustawi¢ balustrady, o ktérych mowa w § 15 ust. 2, zaopatrzone w $wiatto ostrzegawcze koloru czerwonego.

2. Porec}e balustrad, o ktérych mowa w ust. 1, powinny znajdowac sig na wysokosci 1,1 m nad terenem i w odlegtosci nie mniejszej niz 1 m od krawedzi wykopu.

3. Niezaleznie od ustawienia balustrad, o ktérych mowa w ust. 1, w przypadkach uzasadnionych wzgledami bezpieczenstwa wykop nalezy szczelnie przykry¢, w sposób uniemozliwiajacy wpadnigcie do wykopu.

4. W przypadku przykrycia wykopu, zamiast balustrad, o ktérych mowa w ust. 3, teren rob6t mozna

— 3116 —

Poz. 401

oznaczy¢ za pomoca balustrad z lin lub tasm z tworzyw sztucznych, umieszczonych wzdtuz wykopu na wysokosci 1,1 m i w odlegtosci 1 m od krawedzi wykopu.

8 146. Jezeli teren, na ktéorym sa wykonywane roboty ziemne, nie moze by¢ ogrodzony, wykonawca robot powinien zapewnic staty jego dozor.

8§ 147. 1. Wykopy o $cianach pionowych nieumocnionych, bez rozparcia lub podparcia, moga by¢ wykonywane tylko do gtebokosci 1 m w gruntach zwartych, w przypadku gdy teren przy wykopie nie jest obcigzony w pasie o szerokosci rownej gtebokosci wykopu.

2. Wykopy bez umocnien, o gtgbokosci wigkszej niz 1 m, lecz nie wigkszej od 2 m, mozna wykonywac, jeze- {i pozwalaja na to wyniki badan gruntu i dokumentacja geologiczno-inzynierska.

3. Zabezpieczenie azurowe $cian wykopéw mozna stosowac tylko w gruntach zwartych. Stosowanie zabezpieczenia azurowego $cian wykopow w okresie zimowym jest zabronione.

4. Niedopuszczalne jest uzywanie elementdw obudowy wykopu niezgodnie z przeznaczeniem.

8§ 148. W czasie wykonywania wykopdw ze skarpami o bezpiecznym nachyleniu, zgodnym z przepisami odrebnymi, nalezy:

1) w pasie terenu przylegajacego do gérnej krawedzi skarpy, na szerokos$ci réwnej trzykrotnej gteboko- $ci wykopu, wykonaé spadki umozliwiajace tatwy odptyw wod opadowych w kierunku od wykopu;

2) likwidowac naruszenie struktury gruntu skarpy, usuwajac naruszony grunt, z zachowaniem bezpiecznego nachylenia w kazdym punkcie skarpy;

3) sprawdzaé stan skarpy po deszczu, mrozie lub po dtuzszej przerwie w pracy.

8 149, Bezpieczne nachylenie scian wykopow powinno by¢ okreslone w dokumentacji projektowe;j wowczas, gdy:

1) robóty ziemne sa wykonywane w gruncie nawodnionym;

2) teren przy skarpie wykopu ma byé obciazony w pasie rownym gtebokosci wykopu;

3) grunt stanowig ity sktfonne do pecznienia;

4) wykopu dokonuje sie na terenach osuwiskowych;

5) gtebokos¢ wykopu wynosi wigcej niz 4 m.,

8 150. W czasie wykonywania koparka wykopow waskoprzestrzennych nalezy wykonywaé obudowe wytacznie z zabezpieczonej czgsci wykopu lub zastosowaé obudowe prefabrykowang, z uzyciem wczes$niej przewidzianych urzadzen mechanicznych.

§ 151. 1. Jezeli wykop osiagnie gtebokosé wigkszg niz 1 m od poziomu terenu, nalezy wykonaé¢ zejscie (wejscie) do wykopu.

Dziennik Ustaw Nr 47

2. Odlegtos¢ pomiedzy zejsciami (wejsciami) do wykopu nie powinna przekraczac 20 m.

3. Wehodzenie do wykopu i wychodzenie po rozporach oraz przemieszczanie 0sob urzadzeniami stuzacymi do wydobywania urobku jest zabronione.

8§ 152. Kazdorazowe rozpoczecie robdt w wykopie wymaga sprawdzenia stanu jego obudowy lub skarp.

§ 153. 1. Jezeli robóty odbywaja si¢ w wykopie waskoprzestrzennym jednoczesnie z transportem urobku, wykop przykrywa sig szczelnym i wytrzymatym zabezpieczeniem.

2. Pojemniki do transportu urobku powinny by¢ zatadowane ponizej gdrnej ich krawedzi.

§ 154. Sktadowanie urobku, materiatow i wyrobow jest zabronione:

1) w odlegtosci mniejszej niz 0,6 m od krawedzi wykopu, jezeli sciany wykopu sa obudowane oraz jezeli obcigzenie urobku jest przewidziane w doborze obudowy;

2) w strefie klina naturalnego odtamu gruntu, jezeli $ciany wykopu nie sa obudowane.

8 155. Ruch $rodkow transportowych obok wykopoéw powinien odbywac sie poza granica klina naturalnego odtamu gruntu.

§ 156. 1. W czasie zasypywania obudowanych wykopow zabezpieczenie nalezy demontowac od dna wykopu i stopniowo usuwac je, w miare zasypywania wykopu.

2. Zabezpieczenie mozna usuwaé jednoetapowo z wykopow wykonanych:

1) w gruntach spoistych — na gtgbokosci nie wigkszej niz 0,5 m;

2) w pozostatych gruntach — na gtgbokosci nie wigkszej niz 0,3 m.

§ 157. W czasie wykonywania robót ziemnych nie powinno dopuszczaé sig¢ do tworzenia sig nawiséw gruntu.

8 158. 1. Koparka w czasie pracy powinna by¢ ustawiona w odlegtosci od wykopu co najmniej 0,6 m poza granica klina naturalnego odtamu gruntu.

2. Przy wykonywaniu robót ziemnych sprzetem zmechanizowanym nalezy wyznaczy¢ w terenie strefe niebezpieczng i odpowiednio jg oznakowac.

8 159. Przebywanie oséb pomiedzy $ciang wykopu a koparka, nawet w czasie postoju, jest zabronione.

8 160. Podgrzewanie, rozmrazanie lub zamrazanie gruntu powinno by¢ prowadzone zgodnie z dokumentacja projektowa oraz instrukcjg bezpieczenstwa, opracowang przez wykonawce.

— 317 —

Poz. 401

8 161. Teren, na ktérym odbywa si¢ podgrzewanie, rozmrazanie lub zamrazanie gruntu powinien by¢ przez caty czas procesu ogrodzony i oznakowany tablicami ostrzegawczymi, oswietlony o zmroku i w porze nocnej oraz fachowo nadzorowany.

8 162. Zakfadanie obudowy lub montaz rur w uprzednio wykonanym wykopie o $cianach pionowych i na gtebokosci ponizej 1 m wymaga tymczasowego zabezpieczenia 0sob klatkami ostonowymi lub obudowg prefabrykowana.

§ 163. 1. Grodzie i kesony powinny by¢:

1) zbudowane z materiatéw trwatych o wymaganej w projekcie wytrzymatosci;

2) wyposazone w urzadzenia zapewniajace osobom schronienie w przypadku wptywu wody lub innych substancji.

2. Budowa, przebudowa oraz demontaz grodzi i kesonéw powinny odbywaé si¢ pod nadzorem oséb, o ktorych mowa w § 5.

3. Grodzie i kesony powinny byé regularnie kontrolowane przez osoby, o ktérych mowa w § 5.

4. W czasie wbijania grodzi przebywanie osdb w odlegtosci mniejszej niz 10 m od miejsca ich whbijania jest zabronione.

5. W czasie wyrywania grodzi przebywanie oséb w promieniu rownym dtugosci grodzi powigkszonym o 5 m jest zabronione.

§ 164. 1. Pomieszczenia zamknigte, tunele, zbiorniki, studnie, urzadzenia techniczne, kanaty powinny by¢ wyposazone w wentylacje grawitacyjnag lub w razie potrzeby w wentylacjg mechaniczna.

2. Urzadzenia elektryczne, stosowane w pomieszczeniach, o ktérych mowa w ust. 1, powinny posiada¢ zabezpieczenia chronigce przed porazeniem pradem elektrycznym i wybuchem.

3. Stanowiska pracy na otwartym powietrzu powinny byé wydzielone, wtasciwie oznakowane i zabezpieczone przed wejsciem osób postronnych.

4. Osoby powinny mie¢ zapewniong szybka droge ewakuacyjng na wypadek zalania, pozaru lub wystgpienia szkodliwych gazow, a takze mozliwos$é uzyskania niezwtocznie pierwszej pomocy medycznej.

§ 165. 1. W czasie prowadzenia robót ziemnych metodg bezodkrywkowq nalezy zapewnié osobom bezpieczne potaczenie podziemnych stanowisk pracy ze stanowiskami pracy zlokalizowanymi na powierzchni terenu, za pomoca szybow i tuneli, obudowanych w sposob uwzgledniajgcy parcie ziemi i wod gruntowych.

2. Kazda osoba pracujaca w wyrobiskach podziemnych lub udajaca sig pod ziemig, niezaleznie od o$wietlenia ogdlnego, powinna posiadaé sprawnie dziatajacg lampe z wtasnym zasilaniem, zapewniajagcym nieprzerwane oswietlenie co najmniej przez 10 godzin.

3. Na kazdym odcinku prowadzenia robét podziemnych nalezy zapewnic:

1) system tacznosci, umozliwiajacy porozumiewanie sig z podziemnych stanowisk roboczych ze stanowiskami na powierzchni ziemi oraz z pogotowiem zabezpieczajacym;

2) ustalony system alarmowania osób, znajdujacych sig pod poziomem terenu i pogotowia zabezpieczajacego na wypadek zagrożenia, wymagajgcego wycofania oséb z wyrobisk podziemnych.

4. W przypadku zagrożenia w czasie wykonywania robét pod ziemia, osoba sprawujgca nadzor techniczny jest obowigzana do niezwfocznego wstrzymania robét na zagrozonych stanowiskach pracy i wycofania osób w bezpieczne miejsce.

5. Wyrobiska i pomieszczeńia podziemne z dostepem dla ludzi powinny by¢ przewietrzane w taki spos6b, aby zawartosc¢ tlenu w powietrzu nie byta mniejsza niz 19%. W przypadku gdy zawarto$é tlenu jest mniejsza, osoby znajdujace sig w tych pomieszczeniach nalezy niezwtocznie ewakuowaé w bezpieczne miejsce.

6. Temperatura powietrza w miejscu pracy nie powinna przekraczac 301 K (28°C).

7. llos¢ powietrza doprowadzonego do wyrobisk powinna zapewnia¢ utrzymanie wymaganego skfadu i temperatury powietrza. Objeto$¢ dostarczanego powietrza powinna wynosié co najmniej 6 m3, na jedna osobe najliczniejszej zmiany.

8. Predkos¢ ruchu powietrza w wyrobiskach korytarzowych powinna wynosié¢ nie mniej niz 0,1 m/s i nie wigcej niz 8 m/s.

§ 166. Wykonawca robét tunelowych powinien zapewnié staty nadzor nad dziataniem wentylacji.

§ 167. Stan urzadzen wentylacyjnych nalezy systematycznie kontrolowac, a stwierdzone usterki natychmiast usuwad.

8 168. Wykonaweca robót tunelowych powinien zapewnié na powierzchni terenu, odpowiednio wyposazony w $rodki medyczne, punkt pierwszej pomocy medycznej, czynny w czasie kazdej zmiany roboczej, na poszczegolnych odcinkach zas, na ktérych trwaja roboty, punkty wyposazone w niezbedne srodki opatrunkowe i nosze.

§ 169. Tymczasowa obudowa wykopéw i wyrobisk podziemnych nie powinna by¢ eksploatowana dfuzej niz 2 lata, jezeli projekt zabezpieczen nie przewiduje inaczej.

Rozdział 11

Roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe

§ 170. Srodki impregnacyjne powinny by¢ magazynowane i przechowywane zgodnie z wymaganiami producenta.

8 171. 1. Roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe powinny by¢ wykonywane przez osoby posiadajace orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazan zdrowotnych do pracy z substancjami i preparatami chemicznymi.

2. Osoby, u ktdrych stwierdzono objawy zatrucia lub uczulenia na stosowane wyroby do impregnacji, odsuwa sie od kontaktu z tymi srodkami.

8 172. Roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe powinny by¢ prowadzone z uwzglgdnieniem instrukcji producenta środków stuzacych do wykonywania tych robét.

§ 173. 1. Teren, na ktérym beda prowadzone roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe, odpowiednio oznakowuje sie.

2. Teren, o ktérym mowa w ust. 1, przygotowuje sig w sposOb uniemozliwiajacy skazenie $rodowiska w przypadku rozlania impregnatu.

3. W czasie wykonywania robót impregnacyjnych lub odgrzybieniowych nie prowadzi sig, na tym samym stanowisku pracy, innych robét budowlanych.

8 174. 1. Przygotowanie impregnatoéw i prowadzenie robót impregnacyjnych powinno odbywaé sie w oddzielnych pomieszczeńiach lub na wydzielonych stanowiskach pracy pod zadaszeniem.

2. Pomieszczenia zamknigte powinny byé wyposazone w wentylacje grawitacyjng i w miare potrzeby w wentylacje mechaniczng.

3. W przypadku zakwalifikowania pomieszczeń, o ktérych mowa w ust. 1, do pomieszczeń zagrozonych wybuchem, narzedzia elektryczne i inne narzedzia w tych pomieszczeńiach nie powinny powodowaé iskrzenia oraz powinny posiadac¢ zabezpieczenia chronigce przed porazeniem pradem elektrycznym.

4. Stanowiska pracy na otwartym powietrzu powinny by¢ wydzielone, wtasciwie oznakowane i zabezpieczone porgczami przed wejsciem osob postronnych.

5. Miejsca i pomieszczeńia wymienione w ust. 1, 3 i 4 nalezy zaopatrzy¢ w sprzet przeciwpozarowy dostosowany do rodzaju impregnatu.

§ 175. Prowadzenie robdt impregnacyjnych w pomieszczeniach zamknigtych powinno mieé zapewniong kontrole stezenia substanciji i preparatow chemicznych w powietrzu. Wartosci tych stezen w srodowisku pracy nie moga przekracza¢ najwyiszych dopuszczalnych stezen.

Dziennik Ustaw Nr 47

§ 176. Osoby wykonujace robóty zwiazane z przygotowaniem podtioza pod impregnacje i narazone na pylenie powinny by¢ wyposazone w srodki ochrony indywidualnej.

8 177. Przy impregnowaniu elementéw obiektu wchodzacych w sktad konstrukeji nalezy przestrzegac nastepujacych zasad:

1) przewody i urzadzenia elektryczne nalezy zabezpieczy¢ przed dziataniem impregnatu;

2) do oswietlenia stanowisk pracy stosowaé¢ lampy elektryczne zasilane pradem o napigciu bezpiecznym.

§ 178. Materiaty budowlane impregnowane moga by¢ uzyte do montazu dopiero po zupetnym wyschnigciu impregnatu.

8 179. Zabronione jest zblizanie si¢ do otwartego ognia w odziezy zanieczyszczonej impregnatem.

§ 180. 1. Srodki oleiste nalezy podgrzewaé na stabym ogniu, w naczyniach z pokrywami lub w beczkach z wykreconym czopem, pod nadzorem wykwalifikowanego pracownika.

2. W czasie podgrzewania nalezy chroni¢ $rodek oleisty przed opadami atmosferycznymi i nie mozna przekroczyé temperatury zapfonu tego $rodka.

3. Roztwory wodne soli oraz ptyny oleiste mozna podgrzewaé na otwartym ogniu w odlegtosci nie mniejszej niz 10 m od obiektéw murowanych i 15 m od obiektéw drewnianych.

4. Podgrzewanie pasty impregnacyjnej moze odbywaé sie wytacznie w specjalnie do tego celu przeznaczonych naczyniach.

§ 181. Osoby wykonujace robóty impregnacyijne lub odgrzybieniowe powinny byé wyposazone w $rodki ochrony indywidualnej, odpowiednie do wystepujacych zagrozen.

§ 182. 1. W czasie wykonywania robdt metoda powlekania i natrysku szczotki i pedzle oraz koncowki urzadzen natryskowych powinny byé osadzone na trzonkach z ostonami zapobiegajacymi $ciekaniu impregnatu na rece pracownika.

2. Sprzet cisnieniowy, stuzacy do natrysku i opryskiwania, powinien odpowiadaé¢ wymaganiom dla urzadzen cisnieniowych.

3. Podgrzewany impregnat moze byé¢ pobierany wytacznie po zgaszeniu otwartego ognia.

8 183. 1. Zatadowywanie i wytadowywanie drewna z wanien i basendw powinno by¢ zmechanizowane.

2. Wanny i baseny po napetnieniu drewnem powinny zostac przykryte.

— 3119 —

Poz. 401

8§ 184. W czasie wykonywania robdt impregnacyjnych i odgrzybieniowych:

1) metoda iniekcji — nalezy przestrzegaé przepiséw dotyczacych robót z urzadzeniami cis$nieniowymi;

2) metoda bandazowania — nalezy stosowa¢ pedzle do nanoszenia impregnatéw przed przygotowaniem bandazy;

3) metoda suchej impregnacji — nalezy miejsce jej stosowania zabezpieczyé przed przeciggami.

§ 185. Wchodzenie do basenéw i wanien w celu wykonania prac konserwacyijnych jest mozliwe wytacznie po opréznieniu i przewietrzeniu tych basenéw i wanien, a wchodzacy pracownicy powinni by¢ asekurowani i zabezpieczeni linka bezpieczenstwa.

§ 186. Osoby zatrudnione przy pracach, przy ktorych istnieje mozliwosé¢ zetknigcia sig ze szkodliwymi dla zdrowia substancjami, powinny by¢ zaopatrzone w srodki ochrony indywidualnej i krem ochronny. Przed rozpoczeciem impregnacji osoby te powinny natrze¢ odkryte miejsca ciata kremem ochronnym.

8 187. 1. W miejscu wykonywania robót impregnacyjnych i odgrzybieniowych powinna znajdowac sie apteczka podreczna, zaopatrzona w szczegodlnosci w srodki przeciw oparzeniom i zatruciom oraz $rodki opatrunkowe.

2. W miejscu, o ktérym mowa w ust. 1, powinien by¢ umieszczony numer telefonu najblizszego punktu pomocy medyczne;j.

Rozdział 12

Roboty murarskie i tynkarskie

§ 188. 1. Roboty murarskie i tynkarskie na wysoko- $ci powyzej 1 m nalezy wykonywac z pomostow rusztowan.

2. Pomost rusztowania do robót murarskich powinien znajdowac sie ponizej wznoszonego muru, na poziomie co najmniej 0,5 m od jego gornej krawedzi.

§ 189. Wykonywanie robdt murarskich i tynkarskich z drabin przystawnych jest zabronione.

§ 190. Chodzenie po $wiezo wykonanych murach, przesklepieniach, pliytach, stropach, przekryciach otworéw i niestabilnych deskowaniach oraz wychylanie sie¢ poza krawedzie konstrukcji bez dodatkowego zabezpieczenia i opieranie si¢ o balustrady jest zabronione.

§ 191. 1. Wykonywanie robót murarskich i tynkarskich w wykopach jest dozwolone wytgcznie po uprzednim zabezpieczeniu $cian wykopow.

2. Jezeli stanowisko pracy do wykonania $ciany znajduje sie pomiedzy skarpa wykopu a wznoszong Sciana, szerokos¢ stanowiska pracy powinna wynosi¢ co najmniej 0,7 m.

Dziennik Ustaw Nr 47

Rozdział 13

Roboty ciesielskie

§ 192. Ciesle powinni by¢ wyposazeni w zasobniki na narzedzia reczne, uniemozliwiajgce wypadanie narzedzi oraz nieutrudniajace swobody ruchu.

§ 193. Reczne podawanie w pionie dtugich przedmiotdw, a w szczegdlnosci desek lub bali, jest dozwolone wytacznie do wysokosci 3 m.

8 194. Roboty ciesielskie z drabin mozna wykonywacé wytacznie do wysokosci 3 m.

8 195. 1. W czasie montazu oraz demontazu deskowan nalezy zapewnié $rodki zabezpieczajace przed mozliwos$cig zawalenia sig konstrukcji usztywniajacych i rozpierajacych.

2. O kolejnosci montazu i demontazu poszczeg6lnych elementéw decyduja osoby, o ktérych mowa w85,

3. Roboty ciesielskie montazowe wykonuje zespét liczacy co najmniej 2 osoby.

Rozdział 14

Roboty zbrojarskie i betoniarskie

§ 196. 1. Stoly warsztatowe i maszyny zbrojarskie powinny by¢ ustawione w pomieszczeńiach lub pod wiatami.

2. Stanowiska pracy zbrojarzy, znajdujace sig¢ po obu stronach stotu, nalezy oddzieli¢ umieszczong nad stotem siatka o wysokosci 1T m i o oczkach nie wigkszych niz 20 mm.

3. Stoty warsztatowe do przygotowania zbrojenia powinny mieé stabilng konstrukcje i by¢ przytwierdzone do podtoza.

4. Miejsca pracy przy stotach zbrojarskich i stanowiskach obstugi maszyn powinny by¢ wyposazone w pomosty drewniane lub wykonane z innych materiaféw o wtasciwosciach termoizolacyjnych.

8 197. Prety zbrojeniowe w czasie transportu powinny by¢ zabezpieczone przed przemieszczaniem sig w kierunku poprzecznym i podtuznym.

8 198. 1. Poszczeg6lne rodzaje elementéw zbrojenia i ksztattowników stalowych powinny byé składowane oddzielnie, na wyréwnanym i odwodnionym podtozu albo na podkiadach.

2. Chodzenie po utozonych elementach zbrojenia jest zabronione.

§ 199. Elementy zbrojenia, przenoszone za pomoca zurawi, powinny byé zawieszone stabilnie i zabezpieczone przed wysunigciem sig.

— 3120 —

Poz. 401

8 200. Zabronione jest:

1) podchodzenie do transportowanego zbrojenia, znajdujgcego sie w polfozeniu wyiszym niz 0,56 m ponad miejscem utozenia;

2) chwytanie rekami za skrajne elementy zbrojenia uktadanego w formy;

3) rzucanie elementow zbrojenia.

§ 201. Kotowrotki do rozwijania zwojow stali zbrojeniowej oraz przestrzen pomigdzy kotowrotkami a prosciarkami powinny by¢ ogrodzone.

§ 202. 1. W przypadku prostowania stali metoda wyciggania — stanowiska pracy, miejsca zamocowania pretéw oraz trase z obu stron toru wyciggowego naleiy zabezpieczy¢é ogrodzeniem zabezpieczajacym pracownikow.

2. Na wydzielonym terenie, o ktérym mowa w ust. 1, jest zabronione:

1) przebywanie osoby wzdiuz wyciaganego preta zbrojeniowego w czasie prostowania stali;

2) przebywanie oséb niezatrudnionych przy prostowaniu stali;

3) organizowanie innych stanowisk roboczych i skfadowisk.

§ 203. Wprowadzanie do prosciarki preta ze zwoju jest dopuszczalne jedynie przed jej uruchomieniem.

§ 204. 1. W czasie ciecia pretow zbrojeniowych no- 2zycami recznymi pret ciety nalezy oprze¢ obustronnie na koztach lub na stole zbrojarskim.

2. Cigcie pretow zbrojeniowych o $rednicy wigkszej niz 20 mm nozycami recznymi jest zabronione.

3. W czasie przecinania mechanicznego pretow zbrojeniowych chwytanie reka pretéw w odlegtosci mniejszej niz 0,5 m od urzadzenia tnacego jest zabronione.

8§ 205. 1. Prety o $rednicy wigkszej niz 20 mm nalezy odgina¢ wytacznie za pomoca urzadzen mechanicznych.

2. Zaktadanie zbrojenia, przestawianie odbojnic lub trzpieni przy gieciu stali na mechanicznej gietarce jest dopuszczalne wytacznie przy unieruchomionej tarczy gietarki.

8§ 206. Do montazu zbrojenia na stanowisku pracy potozonym na wysokosci stosuje sie przepisy rozdziafu9.

8 207. W czasie dodawania do mieszanki betonowej środków chemicznych roztwor nalezy przygotowywaé w wydzielonych naczyniach i w wyznaczonych miejscach, a osoby zatrudnione przy rozcienczaniu srodkdw chemicznych powinny byé zaopatrzone w $rodki ochrony indywidualne;j.

Dziennik Ustaw Nr 47

8§ 208. 1. Pojemniki do transportu mieszanki betonowej powinny by¢ zabezpieczone przed przypadkowym wylaniem mieszanki oraz wyposazone w klapy tatwo otwieralne.

2. Opréznianie pojemnika z mieszanki betonowej powinno odbywaé sig stopniowo i rownomiernie, aby nie dopusci¢ do przecigzenia deskowania.

3. Wylewanie mieszanki betonowej w deskowanie z wysokosci wigkszej niz 1 m jest zabronione.

8§ 209. Przy dostawie masy betonowej pojazdem punkt zsypu powinien byé wyposazony w odbojnice zabezpieczajace pojazd przed stoczeniem sig.

8 210. 1. W czasie podgrzewania lub naparzania materiatow nalezy zabezpieczyé pracownikow przed . oparzeniem.

2. Zawory przewodow pary nalezy umieszczaé w miejscach tatwo dostepnych dla obstugi urzadzen.

§ 211. Naprawy instalacji parowej lub goracej wody nalezy wykonywaé po uprzednim ich wytaczeniu, oproéznieniu i ostudzeniu.

§ 212. Formy do produkcji elementow prefabrykowanych o masie wigkszej niz 50 kg powinny by¢ przemieszczane za pomoca urzadzen mechanicznych,

8§ 213. 1. W czasie podnoszenia elementu prefabrykowanego nalezy sprawdzi¢ dynamometrem mase elementu zawieszonego na haku dzwigu oraz stwierdzi¢, czy nie nastapito przyssanie lub przyczepienie sie powierzchni elementu do formy.

2. W przypadku odczytywania wskazan dynamometru na ziemi odczytujgcy pracownik nie powinien znajdowac sie blizej krawedzi formy niz 1,5 m.

3. Jezeli strzatka dynamometru dojdzie do granicy nominalnego udZwigu, a element nie zostanie podniesiony, nalezy natychmiast wstrzymac¢ dalsze podnoszenie. Ponowne podnoszenie moze nastapié po odspojeniu elementu od powierzchni formy.

Rozdział 15

Roboty montazowe

8 214. Roboty montazowe konstrukcji stalowych i prefabrykowanych elementéw wielkowymiarowych mog3a byé wykonywane, na podstawie projektu monta- 2u oraz planu bioz, przez pracowników zapoznanych z instrukcja organizacji montazu oraz rodzajem uzywanych maszyn i innych urzadzen technicznych.

§ 215. 1. Urzadzenia pomocnicze, przeznaczone do montazu, powinny posiada¢ wymagane dokumenty.

2. Stan techniczny narzedzi i urzadzen pomocniczych sprawdza codziennie osoba, o której mowa w§5,

— 3121 —

Poz. 401

8 216. Przebywanie 0s6b na gérnych ptaszczyznach Scian, belek, stupéw, ram lub kratownic oraz na dwaéch nizszych kondygnacjach, znajdujacych sig¢ bezposrednio pod kondygnacjg, na ktorej sa prowadzone robóty montazowe, jest zabronione.

§ 217. 1. Prowadzenie montazu z elementow wielkowymiarowych jest zabronione:

1) przy predkosci wiatru powyzej 10 m/s;

2) przy ztej widocznosci o zmierzchu, we mgie i w porze nocnej, jezeli stanowiska pracy nie maja wymaganego przepisami odrebnymi oswietlenia.

2. Punkty $wietine przy stanowiskach montazowych powinny byé tak rozmieszczone, aby zapewniaty réwnomierne o$wietlenie, bez ostrych cieni i ol$nief osob.

8§ 218. Przed podniesieniem elementu konstrukcji stalowej lub zelbetowej nalezy przewidzie¢ bezpieczny sposob:

1) naprowadzenia elementu na miejsce wbudowania; 2) stabilizacji elementu; 3) uwolnienia elementu z haków zawiesia;

4) podnoszenia elementu, po wyposazeniu w bezpieczne dojscia i pomosty montazowe, jezeli wykonanie czynnosci nie jest mozliwe bezpośrednio z poziomu terenu lub stropu.

§ 219. Elementy prefabrykowane mozna zwolnié z podwieszenia, po ich uprzednim zamocowaniu w miejscu wbudowania.

8 220. W czasie zaktadania stezen montazowych, wykonywania robdt spawalniczych, odczepiania elementéw prefabrykowanych z zawiesi i betonowania stykow nalezy stosowac wytacznie pomosty montazowe lub drabiny rozstawne.

§ 221. 1. W czasie podnoszenia elementdw prefabrykowanych nalezy:

1) stosowa¢ zawiesia odpowiednie do rodzaju elementu;

2) podnosié¢ na zawiesiu elementy o masie nieprzekraczajacej dopuszczalnego nominalnego udiwigu;

3) dokona¢ ogledzin zewnetrznych elementu; 4) stosowac liny kierunkowe;

5) skontrolowac prawidtowo$¢ zawieszenia elementu na haku po jego podniesieniu na wysokoéé 0,5 m.

2. W czasie montazu, w szczegd6lnosci stupéw, belek i wigzaréw, nalezy stosowaé podktadki pod liny zawiesi, zapobiegajace przetarciu i zatamaniu lin.

3. Podnoszenie i przemieszczanie na elementach prefabrykowanych osob, przedmiotéw, materiatéw lub wyrobéw jest zabronione.

Dziennik Ustaw Nr 47

8§ 222. Podanie sygnatu do podnoszenia elementu moze nastapic¢ po usunigciu 0séb ze strefy niebezpiecznej.

Rozdział 16

Roboty spawalnicze

§ 223. State stanowiska spawalnicze, zlokalizowane na otwartej przestrzeni, powinny by¢ zabezpieczone przed dziataniem czynnikow atmosferycznych.

8 224. W czasie spawania gazowego nalezy uzywac wytacznie butli posiadajacych wazina ceche organu dozoru technicznego.

§ 225. Przemieszczanie butli o pojemnosci wodne;j powyzej 10 dm3 powinno odbywaé sie zgodnie z przepisami dotyczacymi bezpieczenstwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych.

8§ 226. 1. W czasie korzystania z gazu z butli powinny by¢ one ustawione w pozycji pionowej lub pod katem nie mniejszym niz 45° od poziomu.

2. Odlegtos¢ ptomienia palnika od butli nie powinna by¢ mniejsza niz 1 m.

8§ 227. 1. Przewody do tlenu i acetylenu powinny wyrdzniaé sie wymagana kolorystyka, a ich diugosé powinna wynosi¢ co najmniej 5 m.

2. Nie stosuje sig przewodéw uzywanych uprzednio do innych gazéw.

3. Zamocowanie przewodéw na nasadkach reduktoréw, bezpieczników wodnych, palników i tacznikow wykonuje sig¢ wytgcznie za pomoca plaskich zaciskow.

4. Przewody nalezy chronié¢ przed uszkodzeniami mechanicznymi.

5. Miejsca uszkodzone w przewodach powinny by¢ wycigte. Laczenia przewodow nalezy wykonac za pomoca specjalnych faczników metalowych, o przekroju wewnetrznym odpowiadajgcym przeswitowi taczonego przewodu.

8§ 228. Stosowanie do tlenu i acetylenu przewodoéw igielitowych, z tworzyw sztucznych fub o podobnych wiasciwosciach jest zabronione.

8 229. W przypadku zamarznigcia zaworu butli gazowej, wytwornicy lub bezpiecznika wodnego, odmrazanie powinno byé dokonywane za pomocg goracej wody lub pary wodnej. Odmrazanie za pomoca ptomienia jest zabronione.

8 230. 1. Sprzet do spawania elektrycznego powinien spefnia¢ wymagania okreslone w przepisach dotyczacych systemu oceny zgodnosci oraz by¢ uzytkowany zgodnie z dokumentacja techniczno-ruchowa.

2. Spawacz, przed rozpoczgciem spawania elektrycznego, jest obowigzany sprawdzi¢ prawidtowosé

— 3122 —

Poz. 401

potaczen przewodow i przytaczenia koricowki przewodu roboczego do uchwytu.

3. Do zasilania uchwytu elektrody i do masy nalezy stosowac wytacznie przewody oponowe — spawalnicze, o wtasciwie dobranym przekroju.

4. Kazdy spawany przedmiot powinien by¢ uziemiony.

§ 231. State stanowisko spawacza powinno byé wyposazone w miejscowq wentylacje wyciggowa.

8§ 232. Stanowisko spawacza powinno by¢ wydzielone w sposdb zabezpieczajacy inne osoby przed szkodliwym dziataniem $wiatta na wzrok.

§ 233. W czasie opaddw atmosferycznych spawanie lub cigcie metali jest dozwolone wytacznie po ostonigciu stanowiska pracy.

8 234. 1. Spawanie zbiorników lub naczyn, w ktorych byty przechowywane ciecze tub gazy fatwo zapalne badz trujace, jest dozwolone wytgcznie po uprzednim ich oczyszczeniu z resztek gazow, cieczy i ich par oraz po starannym wymyciu lub napetnieniu woda albo gazem obojetnym.

2. Roboty spawalnicze w zbiornikach lub kottach moga by¢ wykonywane wytacznie przy asekuracji osob znajdujgcych sie na zewnatrz, z zachowaniem wzajemnej fagcznosci oraz z mozliwoscia udzielenia natychmiastowej pomocy.

3. Osoby znajdujace sig wewnatrz zbiornika powinny by¢ wyposazone w szelki bezpieczenstwa, do ktorych nalezy przymocowaé linke bezpieczenstwa trzymana przez osobe ubezpieczajgca znajdujgca sig na zewnatrz zbiornika.

§ 235. Osoby znajdujgce sie wewnatrz zbiornika powinny miec¢ zapewniony doptyw $wiezego powietrza oraz oswietlenie elektryczne o bezpiecznym napigciu.

Rozdział 17

Roboty dekarskie i izolacyjne

§ 236. Na dachach, ktorych wytrzymatosc nie zapewnia bezpiecznego przebywania na nich osdb, nale- 2y wykonac state lub przeno$ne mostki i ktadki zabezpieczajace.

8§ 237. 1. Kotly do podgrzewania masy bitumicznej powinny by¢ zaopatrzone w pokrywy i szczelnie zamknigte.

2. Kotty i zbiorniki do podgrzewania i transportu recznego mas bitumicznych powinny by¢ wypetnione nie wigcej niz do 3/4 ich wysokosci.

3. Przew6z mas bitumicznych odbywa sie w szczelnie zamknigtych zbiornikach.

Dziennik Ustaw Nr 47

4. Podgrzewanie masy bitumicznej powinno odbywadé sig w kottach do tego przystosowanych, zgodnie z wymaganiami okreslonymi w przepisach przeciwpozarowych.

5. Podgrzewanie masy bitumicznej w beczkach i pojemnikach stuzacych do jej przechowywania i transportu jest zabronione.

§ 238. 1. Mieszanie asfaitu z benzyng powinno odbywa¢ sie w odlegtosci nie mniejszej niz 50 m od zrodta otwartego ognia i przy uzyciu wylacznie drewnianych mieszadet.

2. Wylewanie podgrzanego asfaltu do benzyny powinno odbywa¢ sig przy statym mieszaniu.

3. Wiewanie benzyny do asfaltu jest zabronione.

4, Uzywanie do rozcienczenia asfaitu benzyny etylizowanej i benzenu jest zabronione.

§ 239. 1. W czasie wykonywania robót izolacyjnych wewnatrz zbiorników i w pomieszczeńiach zamknigtych stosowanie rozpuszczalnikdw i materiatéw szkodliwych, tatwo zapalnych lub wybuchowych jest dopuszczalne pod warunkiem zapewnienia odpowiednio:

1) intensywnej wymiany powietrza;

2) zastoscwania srodkow ochrony indywidualnej i po udzieleniu zatrudnionym osobom cdpowiedniego instruktazu stanowiskowego przez wykonawce lub osobg upowazniong oraz

3) odpowiedniej asekuracji z zewnatrz.

2. Rozpuszczalniki i materiaty, o ktorych mowa w ust. 1, powinny by¢ przygotcwane na zewnatrz i dostarczane do zbiornikdw i pomieszczeń zamknigtych gotowe do uzycia.

Rozdział 18

Roboty rozbidrkowe

§240. 1. Roboty rozbidrkowe powinny by¢ wykonywane na podstawie dokumentacji projektowej.

2. Teren, na ktérym prowadzone s3a robóty rozbiérkowe obiektu budowlanego, nalezy ogrodzi¢ i oznakowaé tablicami ostrzegawczymi.

3. Przed rozpoczeciem roboét rozbiorkowych nalezy obiekt odtgczydé od sieci gazowej, cieplnej, elektroenergetycznej, teletechnicznej, wodociggowej i kanaiizacyjnej.

§ 241. 1. Prowadzenie robót rozbidrkowych, jezeli zachodzi mozliwosé przewrdcenia czesci konstrukeji obiektu przez wiatr, jest zabronione.

2. Roboty nalezy wstrzymaé w przypadku, gdy predkosc wiatru przekracza 10 m/s.

§ 242, W czasie prowadzenia robodt rozbiagrkowych przebywanie ludzi na nizej pofozonych kondygnacjach jest zabronione.

- 3123 —

Poz. 401

§ 243. 1. Do usuwania gruzu w czasie robét rozbiérkowych naleizy stosowac zsuwnice pochyte lub rynny zsypowe.

2. Rynny zsypowe powinny mieé rabezpieczenie przed wypadaniem gruzu.

§ 244. Przewracanie $cian lub innych czesci obiektu przez podkopywanie i podcinanie jest zabronione.

§ 245. 1. W czasie wykonywania robét rozbidrkowych sposobami zmechanizowanymi wszystkie osoby i maszyny powinny znajdowac sie poza strefa niebezpieczna.

2. W czasie wykonywania robdt rozbiérkowych sposobem przewracania diugo$¢ umocowanych lin powinna by¢ trzykrotnie wigksza od wysokosci obiektu, a ich umocowanie powirno byé¢ niezawodne.

Rozdział 19

Roboty budowiane wykonywane z uzyciem materiatéw wybuchowych

§ 246, 1. Kierownik budowy jest obowigzany zapoznac¢ wszystkie osoby, uczestniczace w organizacji i realizacii rob6t budowlanych wykonywanych z uzyciem materiatoéw wybuchowych, z przepisami t zasadami bezpieczenstwa i higieny pracy dotyczgcymi tych rohét.

2. Pracownicy, przed przystapieniem do wykonywania robót, o ktdrych mowa w ust. 1, po zapoznaniu sie z przepisami i zasadami bezpieczenstwa i higieny pracy — potwierdzajg pisemnie, Ze zostali do tych robdt odpowiednio przygotowani.

8 247. Przed przystagpieniem do realizacji prac strzajowych w obiekcie budowlanym, obiekt ten nalezy odtgezyc od wszelkich instalacji.

§ 248. Roboty stizatowe moze wykonywac tylko jedna osoba, ¢ wymaganych kwalifikacjach i uprawnieniach, wyznaczona do tych czynnosci.

8§ 249. W przypadkach uzasadnionych wzgledami konstrukcyjnymi, przed przeprowadzeniem wyburzenia zasadniczego, nalezy dokonaé niszczen kiatek schodowych, szybow wind oraz innych elementow stanowigcych usztywnienie przestrzenne konstrukcji. O zakresie niszczen decyduje projektant prac wyburzeniowych,

& 250. Rozdrabnianie elernentow zelbetowych spreZonych i betonowych, zZiomu zeliwnego i stalowego powinno odbywac sig w specjalnie do tego celu przeznaczonych, odpowiednio zaprojektowanych i wyposazonych dofach strzatowych,

§ 251. W celu ograniczenia masy jednoczeénie upadajacych elementdw konstrukeji, powodujacych wstrzgs, zalsca sie stosowanie inicjowania zwiocznego.

Dziennik Ustaw Nr 47

8 252. 1. Prace rozbiorkowe nalezy prowadzié w sposob uniemozliwiajacy powstanie spekan we fragmentach nierozbieranej czesci konstrukcji, jej rozszczelnienie oraz uszkodzenie urzgdzen hydrotechnicznych.

2. Przed przystgpieniem do prac strzatlowych w konstrukcjach nadwodnych nalezy zdemontowaé wyposazenie nabrzezy i pomostow.

3. Umieszczone w wodzie tadunki nalezy zamocowac w sposOb zapewniajacy doktadne ich przyleganie do niszczonej konstrukcji. tadunki nalezy zabezpieczy¢ przed wyptynigciem, wypadnigciem lub wymyciem.

§ 253. 1. Przed przystapieniem do wykonywania strzelania nalezy powiadomi¢ wszystkie osoby znajdujace sie w strefie rozrzutu o terminie rozbidrki z zastosowaniem materiatéw wybuchowych i zapewnic:

1) opuszczenie strefy zagrożenia przez przebywajace tam ewentualnie osoby trzecie;

2) usuniecie wszystkich urzadzen, instalacji i innych niz konstrukcyjne elementow budowtanych, mogacych spowodowaé obnizenie bezpieczenstwa wykonywania robót strzatowych oraz narazonych na zniszczenie lub uszkodzenie.

2. Teren placu ogradza sig i ochrania w taki sposób, aby istniata $cista kontrola oséb i pojazdéw wchodzacych i wychodzacych. Na ogrodzeniu budowy powinny byé umieszczone tablice ostrzegawcze.

3. W czasie strzelania strefa niebezpieczna powinna by¢ zabezpieczona przed dostgpem o0sob trzecich, w szezegolnoscei przez posterunki, patrole lub blokady.

4. Strefy destrukcyjnego oddziatywania wybuchu nalezy zabezpieczy¢ przed przedostaniem sig¢ do nich osob postronnych.

5. W strefie wykonywania robét strzatowych palenie tytoniu oraz otwartego ognia jest zabronione.

6. Ladunki wybuchowe nalezy odpala¢ po uprzednim usunieciu wszystkich oséb poza strefe niebezpieczna.

8§ 2564. W czasie trwania roboét strzatowych stosuje si¢ sygnaly ostrzegawcze, okreslone w przepisach prawa gérniczego i geologicznego.

§ 255. 1. Na terenie budowy, w miejscu wyznaczonym przez kierownika budowy, nalezy zorganizowac tymczasowy sktad do przechowywania i wydawania $rodkow strzatowych.

2. Tymczasowy sktad środków strzatowych lokalizuje sig w osobnym budynku o specjainej konstrukcji przeciwwybuchowej, z dala od drédg komunikacyjnych budowy oraz innych budynkdéw.

3. Miejsce wokot sktadu o szerokosci co najmniej 5 m powinno by¢ oznakowane tablicami ostrzegawczy-

— 3124 —

Poz. 401

mi, zakazujgcymi wstepu na teren osobom postronnym.

4. Sktad powinien by¢ wyposazony w sprzet przeciwpozarowy. Na terenie skiadu nalezy $Scisle przestrzegaé srodkdw ostroznosci i przepisow przeciwpozarowych, a w szczegdlnosci zabrania sie palenia tytoniu i uzywania otwartego ognia.

5. W tymczasowym sktadzie srodkdw strzatowych zabrania sie:

1) przecinania lontu detonujacego; 2) uzbrajania tadunkow;

3) wykonywania innych czynnosci niezgodnych z zasadami bezpieczenstwa.

6. llos¢ dostarczanych dziennie środków strzaiowych do sktadu tymczasowego powinna by¢ w miare mozliwosci iak skalkulowana, aby zostata w tym dniu zuzyta.

§ 256. 1. Srodki strzatlowe wydaije i rozlicza wytacznie wydawca srodkow strzatowych.

2. Wydawanie srodkow strzatowych odbywa sie na podstawie zapotrzebowania wystawionego przez kierownika prac strzalowych.

3. Wydawca środków strzatowych dokonuje w obecnosci strzatowego napetnienia puszek strzatowych materiatem wybuchowym oraz tadoewnic i sptonników srodkami inicjujgcymi.

4. Wydaweca $rodków strzatowych prowadzi rejestr wydanych i zwroconych materiatow wybuchowych i srodkow inicjujgcych w ksigzce obrotu srodkami strzatowymi.

§ 257. 1. Strzatowi, przenoszacy $rodki strzatowe, nosza na prawym ramieniu opaske ostrzegawcza koloru zottego.

2. Zabrania sie przenoszenia przez jedna osobe skrzynek z materiatem wybuchowym o masie powyzej 25 kg.

3. Przy jednoczesnym przenoszeniu wigkszej ilosci skrzynek ze srodkami strzatowymi nalezy zachowad odlegtosé co najmniej 5 m miedzy przenoszonymi opakowaniami.

4. Na koniec zmiany roboczej kazdy strzatowy dokonuje rozliczenia zuzytych $rodkow strzatowych we wtasnym dzienniku strzatowym.

5. Kierownik prac strzatowych dokonuje dziennego rozliczenia $rodkow strzatowych w dzienniku strzelan.

§ 258. 1. Po kazdej zmianie roboczej puste puszki strzatowe, tadownice, spfonniki oraz niezuzyte srodki strzatowe powinny by¢ zwrdcone do tymczasowego sktadu środków strzatowych. Niewykorzystane w danym dniu $rodki strzafowe nalezy przewiez¢ do magaDziennik Ustaw Nr 47

zynu statego. Dopuszcza si¢ pozostawienie $rodków strzatowych w sktadzie tymczasowym pod warunkiem zapewnienia ich ochrony.

2. Odlegtos$c¢ miedzy miejscem sktadowania materiatéw wybuchowych i miejscem sktadowania $rodków inicjujacych powinna wynosi¢ co najmniej 2 m.

3. Sktadowane srodki strzatowe powinny posiadac¢ odpowiednie certyfikaty oraz nieuszkodzone opakowania.

§ 259. 1. Podczas wykonywania robét rozbiorkowych nalezy stosowac¢ materialy wybuchowe w postaci standardowych tadunkdéw dostarczonych przez producenta, pakietowanych lub porcjowanych przez wykonawce, wediug zasad okresionych w metryce strzatowe;j.

2. Do przenoszenia materiatéw wybuchowych i $rodków inicjujgcych do miejsc zatadowania nalezy stosowac puszki strzatowe, tadownice i sptonniki.

3. W czasie realizacji prac strzatowych dopuszcza sig przenoszenie materiatéw wybuchowych i środków inicjujagcych w opakowaniach fabrycznych badz w drewnianych skrzyniach posiadajacych trwate zamknigcie.

§ 260. 1. Inicjowanie tadunków przy zastosowaniu lontu detonujacego moze odbywac sie tylko bezsptonkowo.

2. W wersji kombinowanej odpalanie sieci ogniowej nalezy realizowac elektrycznie, za pomoca zapalników o odpowiednim impulsie inicjowania.

3. W przypadku stosowania tadunkdw w otworach strzatlowych uzbrajanie tadunków powinno odbywac sig bezpośrednio przed ich zatadowaniem w miejscu prowadzenia prac strzafowych.

§ 261. 1. Do wykonywania otworow strzatowych nalezy stosowaé sprzet wiertniczy o napedzie elektrycznym lub pneumatycznym.

2. Przy wierceniu otworow pionowych urzadzeniami elektrycznymi nalezy wykonaé przewiert wynoszacy do 10% dtugosci otworu strzatowego albo stosowaé gtebokos$c projektowana, pod warunkiem oczyszczenia otwordow sprezonym powietrzem lub wybierakiem.

3. Otwory w elementach metalowych zaleca sig wykonywac przez wypalanie.

4. Zalecana s$rednica otworu, o ktéorym mowa w ust. 3, wynosi od 30 do 35 mm.

5. Wiercenie i wypalanie nalezy prowadzi¢ z zachowaniem wymogow zawartych w przepisach dotyczacych tego rodzaju robót.

8 262. 1. Do przygotowania sieci ogniowych nalezy stosowaé specjalistyczne noze minerskie, obciskacze splonek, tasme izolacyjna, bebny na lont detonacyjny oraz sptonniki.

— 31256 —

Poz. 401

2. Inicjowanie sieci ogniowej nalezy realizowac za pomoca zapalaczy chloranowych lub zaptonnikow tarciowych.

8 263. W przypadku niezadzialania sieci strzatowej nalezy ja sprawdzié, usuna¢ usterki i powtdrnie zainicjowac. Do czasu usunigcia usterek sieci strzalowej podawanie sygnatu odwotawczego jest zabronione.

8§ 264. 1. W przypadku stwierdzenia niewybuchow nalezy je likwidowaé pojedynczo lub zaleznymi od siebie grupami.

2. Przy likwidacji niewybuchéw nalezy wykonad ostony bezpośrednie i posrednie, zapewniajgce peine bezpieczenstwo.

3. W przypadku braku dostepu do niewybuchu nalezy dokonac recznego oddzielenia elementu z niewybuchem od pozostatej czesci konstrukcji (zwatowiska).

4. Przenoszenie niewybuchu poza rejon prowadzenia prac strzatowych jest zabronione.

§ 265. 1. Zasady wspétdziatania ekip strzatowych z pozostalymi zespotami realizacyjnymi okresla kierownik budowy, w porozumieniu z kierownikiem prac strzatowych.

2. W okresie od rozpoczecia tadowania otwordow strzatowych materiatem wybuchowym do chwili zakenczenia prac strzatowych wszyscy pracownicy budowy wykonujg polecenia kierownika prac strzatowych.

3. W trakcie prowadzenia prac strzalowych nalezy zapewnié facznosé miedzy cztonkami ekipy strzatowej.

4. W trakcie prowadzenia prac strzatowych ekipa strzatowa powinna byé¢ ubrana w jednolitg odziez spetniajacg wymagania ochrony przed elektrycznoscia statyczng.

Rozdział 20

Przepisy koncowe § 266. Tracg moc:

1) rozporzadzenie Ministra Budownictwa i Przemystu Materiatow Budowlanych z dnia 28 marca 1972 r. w sprawie bezpieczenstwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-montazowych i rozbidrkowych (Dz. U. Nr 13, poz. 93) oraz

2) rozporzadzenie Rady Ministrow z dnia 4 lutego 1956 r. w sprawie bezpieczenstwa i higieny pracy przy robótach impregnacyjnych i odgrzybieniowych {Dz. U. Nr 5, poz. 25).

§ 267. Rozporzadzenie wchodzi w zycie po uptywie 6 miesiecy od dnia ogtoszenia.

Minister Infrastruktury: M. Pol