Ocena głównej rozdzielnicy

Ocena głównej rozdzielnicy

Krótki opis

Ocena głównej rozdzielnicy obejmuje kontrolę jej stanu technicznego, zastosowanej aparatury zabezpieczającej, przewodów, zacisków, oznaczeń oraz dostępnych elementów instalacji ochronnej.

Rozdzielnica jest jednym z najważniejszych punktów instalacji elektrycznej, ponieważ znajdują się w niej zabezpieczenia poszczególnych obwodów oraz główne połączenia odpowiadające za rozdział energii w obiekcie. Jej stan ma bezpośredni wpływ na możliwość prawidłowej eksploatacji i dalszej diagnostyki instalacji.

Zakres oceny rozdzielnicy

Zakres kontroli zależy od konstrukcji rozdzielnicy, jej dostępności oraz rodzaju instalacji. W ramach diagnostyki sprawdzamy między innymi:

• - stan obudowy i elementów osłonowych;
• - dostęp do aparatury;
• - sposób rozmieszczenia zabezpieczeń;
• - stan przewodów i ich zakończeń;
• - dostępne zaciski i połączenia;
• - szyny PE i N;
• - zabezpieczenia nadprądowe;
• - RCD i RCBO;
• - ograniczniki przepięć, jeżeli są zastosowane;
• - oznaczenia obwodów;
• - ślady przegrzewania lub wcześniejszych awarii;
• - widoczne zmiany i późniejsze modernizacje.

Stan obudowy i dostęp do rozdzielnicy

Kontrola rozpoczyna się od oceny samej obudowy oraz możliwości bezpiecznego dostępu do znajdującej się wewnątrz aparatury.

Zwracamy uwagę między innymi na:

• - uszkodzenia mechaniczne obudowy;
• - brakujące lub uszkodzone elementy osłonowe;
• - niewłaściwe mocowanie rozdzielnicy;
• - niezaślepione otwory;
• - uszkodzone drzwiczki lub zamknięcia;
• - dostęp do części wymagających obsługi;
• - możliwość bezpiecznego wykonania dalszych czynności diagnostycznych.

W przypadku rozdzielnic zabudowanych lub częściowo niedostępnych zakres oceny jest odpowiednio ograniczany i odnotowywany w dokumentacji.

Aparatura zabezpieczająca

W rozdzielnicy kontrolujemy widoczny stan aparatów zabezpieczających oraz sposób ich zastosowania w instalacji.

Ocena może obejmować:

• - wyłączniki nadprądowe;
• - wyłączniki różnicowoprądowe RCD;
• - aparaty RCBO;
• - rozłączniki główne;
• - zabezpieczenia obwodów trójfazowych;
• - ograniczniki przepięć SPD;
• - inne aparaty występujące w konkretnej instalacji.

Sprawdzamy ich stan zewnętrzny, oznaczenia, widoczne ślady uszkodzeń oraz sposób rozmieszczenia w rozdzielnicy.

Sama obecność aparatu nie jest traktowana jako potwierdzenie jego prawidłowego działania. Parametry RCD, RCBO oraz warunki działania zabezpieczeń są weryfikowane odpowiednimi pomiarami, jeżeli zostały objęte zakresem diagnostyki.

Przewody i połączenia

Jednym z najważniejszych elementów oceny rozdzielnicy jest kontrola dostępnych przewodów oraz miejsc ich połączenia z aparaturą.

Zwracamy uwagę na:

• - stan izolacji przewodów;
• - sposób wprowadzenia przewodów do rozdzielnicy;
• - uporządkowanie przewodów;
• - prawidłowe zakończenie żył;
• - dostępne zaciski;
• - ślady przegrzewania;
• - przebarwienia izolacji;
• - nadtopienia;
• - uszkodzenia mechaniczne;
• - połączenia wykonane podczas późniejszych przeróbek.

Szczególnej uwagi wymagają połączenia obwodów o większym obciążeniu, ponieważ pogorszony styk może prowadzić do miejscowego wzrostu temperatury i stopniowego uszkadzania zacisku, aparatu lub przewodu.

Szyny PE i N

Kontrolujemy dostępne szyny przewodów ochronnych i neutralnych oraz sposób podłączenia do nich poszczególnych przewodów.

Ocena obejmuje między innymi:

• - widoczny stan szyn;
• - uporządkowanie przewodów;
• - stan zacisków;
• - prawidłowość oznaczeń;
• - ślady przegrzewania lub korozji;
• - widoczne nieprawidłowości w prowadzeniu przewodów PE i N;
• - późniejsze przeróbki mogące mieć wpływ na układ ochronny.

W przypadku wykrycia nieprawidłowości w tej części rozdzielnicy zakres diagnostyki może zostać rozszerzony o kontrolę wybranych obwodów oraz odpowiednie pomiary.

Oznaczenia obwodów

Czytelne i zgodne ze stanem rzeczywistym oznaczenia ułatwiają obsługę instalacji, diagnostykę awarii oraz bezpieczne wykonywanie późniejszych prac.

Sprawdzamy między innymi:

• - czy poszczególne zabezpieczenia posiadają opisy;
• - czy oznaczenia są czytelne;
• - czy opis odpowiada rzeczywistemu przeznaczeniu obwodu;
• - czy po wcześniejszych modernizacjach nie pozostały nieaktualne oznaczenia;
• - czy możliwa jest jednoznaczna identyfikacja najważniejszych obwodów.

Jeżeli opis rozdzielnicy jest niepełny albo niezgodny ze stanem rzeczywistym, może być konieczna dodatkowa identyfikacja obwodów.

Ślady przegrzewania i wcześniejszych awarii

Podczas kontroli zwracamy szczególną uwagę na oznaki wskazujące na podwyższoną temperaturę lub wcześniejsze problemy z połączeniami.

Mogą to być między innymi:

• - zmiana koloru izolacji przewodu;
• - przebarwienie obudowy aparatu;
• - nadtopione tworzywo;
• - deformacja zacisku;
• - ślady łuku elektrycznego;
• - charakterystyczny zapach przegrzania;
• - lokalne uszkodzenie przewodu lub aparatury.

Takie miejsce wymaga dokładniejszej kontroli. W zależności od sytuacji może być konieczne sprawdzenie połączenia, wykonanie pomiarów, kontrola obciążenia lub badanie termograficzne.

Widoczne wcześniejsze modernizacje

W wielu rozdzielnicach znajdują się elementy montowane w różnych okresach. Sam fakt późniejszej rozbudowy nie oznacza nieprawidłowości, ale wymaga sprawdzenia sposobu połączenia nowej części ze starszą instalacją.

Podczas oględzin mogą zostać zauważone między innymi:

• - aparaty pochodzące z różnych etapów modernizacji;
• - później dołożone obwody;
• - zmienione mostki zasilające;
• - nowe przewody wprowadzone do starszej rozdzielnicy;
• - dodatkowe zabezpieczenia;
• - zmiany wykonane bez aktualizacji oznaczeń;
• - prowizoryczne rozwiązania pozostawione po wcześniejszych pracach.

Takie miejsca są uwzględniane przy dalszych pomiarach i ocenie całej instalacji.

Obciążenie i wykorzystanie rozdzielnicy

Przy ocenie uwzględniamy również sposób wykorzystania istniejącej rozdzielnicy.

Znaczenie mają między innymi:

• - liczba obsługiwanych obwodów;
• - występowanie urządzeń o dużej mocy;
• - rozdział obciążeń;
• - istniejąca rezerwa miejsca;
• - możliwość uporządkowanej rozbudowy;
• - stan głównych połączeń zasilających.

Brak wolnego miejsca nie jest sam w sobie usterką, ale może mieć znaczenie przy planowanej modernizacji, dobudowie kolejnych obwodów, montażu automatyki lub nowych urządzeń elektrycznych.

Rozdzielnica a dalsze pomiary

Oględziny rozdzielnicy są jednym z etapów diagnostyki i często wyznaczają dalszy zakres pomiarów.

Na podstawie jej stanu można zdecydować o dokładniejszej kontroli wybranych elementów, na przykład:

• - ciągłości przewodów ochronnych;
• - impedancji pętli zwarcia;
• - rezystancji izolacji;
• - działania RCD lub RCBO;
• - obciążenia wybranych obwodów;
• - temperatury połączeń podczas pracy.

Wyniki oględzin i pomiarów są później analizowane łącznie.

Dokumentowanie nieprawidłowości

Istotne problemy wykryte w rozdzielnicy są dokumentowane i przypisywane do konkretnego miejsca lub obwodu.

Dokumentacja może obejmować:

• - zdjęcie całej rozdzielnicy;
• - zdjęcie konkretnego aparatu lub zacisku;
• - opis nieprawidłowości;
• - identyfikację obwodu;
• - wynik dodatkowego pomiaru, jeżeli został wykonany;
• - zalecane działanie;
• - priorytet naprawy.

Przy pełnej diagnostyce zdjęcia rozdzielnicy mogą zostać również powiązane z dokumentacją termograficzną oraz szczegółowymi wynikami pomiarów.

Zakres i ograniczenia oceny

Ocena rozdzielnicy dotyczy elementów dostępnych podczas diagnostyki. Nie obejmuje automatycznie wszystkich połączeń znajdujących się w częściach zaplombowanych, niedostępnych lub wymagających demontażu wykraczającego poza uzgodniony zakres.

Oględziny nie zastępują pomiarów elektrycznych. Widoczny brak uszkodzeń nie potwierdza prawidłowych parametrów wszystkich zabezpieczeń i obwodów.

Jeżeli stan rozdzielnicy wskazuje na potrzebę dalszej diagnostyki, odpowiednie pomiary i dodatkowe czynności są wykonywane w zakresie uzgodnionym dla danej usługi.