Oględziny dostępnych elementów instalacji

Oględziny dostępnych elementów instalacji

Krótki opis

Oględziny dostępnych elementów instalacji elektrycznej są jednym z podstawowych etapów diagnostyki. Pozwalają ocenić stan widocznych przewodów, osprzętu, połączeń, tras instalacyjnych oraz innych elementów, do których można uzyskać dostęp bez wykonywania prac budowlanych.

Kontrola obejmuje przede wszystkim poszukiwanie śladów uszkodzeń, przegrzewania, zużycia, niewłaściwego montażu i wcześniejszych przeróbek. Wyniki oględzin pomagają również określić miejsca wymagające dokładniejszych pomiarów lub dalszej diagnostyki.

Zakres oględzin

Zakres kontroli dostosowujemy do rodzaju obiektu, sposobu wykonania instalacji oraz rzeczywistego dostępu do jej poszczególnych części.

Oględziny mogą obejmować między innymi:

• - widoczne przewody i kable;
• - trasy instalacyjne;
• - gniazda i łączniki;
• - puszki i dostępne miejsca połączeń;
• - punkty oświetleniowe;
• - punkty przyłączeniowe urządzeń;
• - przewody prowadzone natynkowo;
• - kanały i listwy instalacyjne;
• - dostępne elementy instalacji ochronnej;
• - dostępne połączenia wyrównawcze;
• - osprzęt znajdujący się w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności;
• - obwody i punkty zasilające urządzenia o większej mocy.

Stan przewodów i kabli

W dostępnych miejscach oceniamy widoczny stan przewodów oraz sposób ich prowadzenia i zakończenia.

Zwracamy uwagę między innymi na:

• - uszkodzenia izolacji;
• - przecięcia i przetarcia;
• - ślady przegrzewania;
• - przebarwienia;
• - niewłaściwe mocowanie;
• - przewody pozostawione bez odpowiedniego zabezpieczenia;
• - nieprawidłowe wejścia przewodów do obudów i puszek;
• - prowizoryczne przedłużenia i połączenia;
• - elementy wskazujące na wcześniejsze naprawy lub modernizacje.

W starszych instalacjach szczególnie istotne są miejsca łączenia różnych rodzajów przewodów oraz fragmenty dobudowane w późniejszym czasie.

Gniazda, łączniki i pozostały osprzęt

Podczas oględzin kontrolujemy stan mechaniczny dostępnego osprzętu oraz widoczne oznaki jego nieprawidłowej pracy.

Do typowych nieprawidłowości należą:

• - pęknięte lub uszkodzone obudowy;
• - luźne gniazda i łączniki;
• - brakujące elementy osłonowe;
• - ślady nadtopienia;
• - przebarwienia powstałe wskutek podwyższonej temperatury;
• - ślady łuku elektrycznego lub iskrzenia;
• - widoczne uszkodzenia mechaniczne;
• - korozja;
• - zawilgocenie;
• - osprzęt niedostosowany do warunków miejsca, w którym został zamontowany.

Szczególną uwagę zwracamy na punkty intensywnie użytkowane oraz miejsca zasilające urządzenia o większej mocy.

Dostępne puszki i miejsca połączeń

Jeżeli puszki lub inne miejsca połączeń są dostępne i ich kontrola jest uzasadniona zakresem diagnostyki, sprawdzamy widoczny stan znajdujących się w nich przewodów i połączeń.

Kontrola może obejmować:

• - sposób wykonania połączeń;
• - stan zacisków;
• - ślady przegrzewania;
• - luźne przewody;
• - nieuporządkowane lub prowizoryczne połączenia;
• - uszkodzoną izolację;
• - obecność wilgoci lub korozji;
• - wcześniejsze naprawy wykonane w sposób wymagający dalszej kontroli.

Nie otwieramy wszystkich puszek instalacji bez wyraźnej potrzeby. Zakres kontroli dobieramy na podstawie stanu instalacji, historii awarii, wyników wcześniejszych oględzin oraz miejsc wymagających dokładniejszej diagnostyki.

Elementy instalacji ochronnej

W dostępnych miejscach kontrolujemy również widoczne elementy związane z ochroną przeciwporażeniową.

Oględziny mogą obejmować:

• - przewody ochronne PE;
• - styki ochronne gniazd;
• - dostępne połączenia ochronne urządzeń;
• - połączenia wyrównawcze;
• - sposób prowadzenia i oznaczenia przewodów ochronnych.

Oględziny pozwalają stwierdzić obecność i widoczny stan tych elementów, natomiast potwierdzenie ich parametrów wymaga odpowiednich pomiarów.

Pomieszczenia o szczególnych warunkach

Osobnej uwagi wymagają miejsca, w których instalacja pracuje w warunkach zwiększonej wilgotności, zabrudzenia lub narażenia na uszkodzenia mechaniczne.

Dotyczy to między innymi:

• - łazienek;
• - kuchni;
• - garaży;
• - piwnic;
• - pomieszczeń technicznych;
• - instalacji zewnętrznych;
• - miejsc narażonych na wodę, pył lub uszkodzenia mechaniczne.

W takich miejscach oceniamy nie tylko sam stan osprzętu, ale również sposób jego zamontowania i zabezpieczenia w odniesieniu do rzeczywistych warunków użytkowania.

Ślady przegrzewania i wcześniejszych awarii

Podczas oględzin szczególnie istotne są wszelkie ślady wskazujące na pracę elementu w podwyższonej temperaturze albo wcześniejsze występowanie zwarcia, przeciążenia lub pogorszonego połączenia.

Mogą to być między innymi:

• - zmiana koloru izolacji;
• - nadtopione elementy z tworzywa;
• - ciemne ślady przy zaciskach;
• - deformacja osprzętu;
• - charakterystyczny zapach przegrzanej izolacji;
• - ślady łuku elektrycznego;
• - miejscowe uszkodzenie przewodu lub aparatury.

Takie miejsce jest kwalifikowane do dokładniejszej kontroli, która może obejmować sprawdzenie połączenia, dodatkowe pomiary albo badanie termograficzne podczas pracy instalacji.

Wcześniejsze przeróbki instalacji

Oględziny pozwalają również rozpoznać fragmenty instalacji wykonywane w różnych okresach.

W praktyce mogą być widoczne:

• - przewody różnych typów i generacji;
• - później dobudowane gniazda;
• - dodatkowe puszki;
• - nowe obwody połączone ze starszą instalacją;
• - zmienione trasy przewodów;
• - lokalne naprawy;
• - prowizoryczne rozwiązania pozostawione po remoncie.

Takie miejsca wymagają szczególnej uwagi, ponieważ sposób wykonania późniejszych zmian nie zawsze odpowiada pierwotnemu układowi instalacji i może nie być ujęty w żadnej dokumentacji.

Rozszerzenie kontroli po wykryciu nieprawidłowości

Jeżeli podczas oględzin zostanie wykryty problem w jednym punkcie, zakres kontroli może zostać rozszerzony na inne elementy tego samego obwodu.

Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy stwierdzimy:

• - przegrzewanie;
• - uszkodzenie przewodu;
• - nieprawidłowe połączenie;
• - widoczną prowizoryczną naprawę;
• - ślady zwarcia;
• - powtarzające się nieprawidłowości w kilku punktach.

Pozwala to określić, czy problem ma charakter lokalny, czy może dotyczyć większej części obwodu.

Dokumentowanie wykrytych nieprawidłowości

Istotne problemy stwierdzone podczas oględzin są dokumentowane fotograficznie i opisywane w raporcie.

Opis może zawierać:

• - lokalizację;
• - nazwę lub numer obwodu, jeżeli został ustalony;
• - rodzaj elementu;
• - opis stwierdzonej nieprawidłowości;
• - zalecane dalsze działanie;
• - priorytet naprawy, jeżeli wymaga tego charakter usterki.

Dzięki temu wykryty problem można później jednoznacznie zlokalizować podczas naprawy lub dalszej modernizacji.

Zakres i ograniczenia oględzin

Oględziny dotyczą elementów dostępnych bez wykonywania odkrywek i prac budowlanych. Nie obejmują automatycznie przewodów znajdujących się pod tynkiem, w posadzkach, zamkniętych przestrzeniach ani za trwałą zabudową.

W uzasadnionych przypadkach można otworzyć wybrane elementy osprzętu, puszki lub obudowy, jeżeli jest to potrzebne do dalszej diagnostyki i możliwe do wykonania w bezpieczny sposób.

Brak widocznych uszkodzeń nie potwierdza jeszcze prawidłowych parametrów elektrycznych obwodu. Stan izolacji, ciągłość przewodów ochronnych, impedancja pętli zwarcia oraz działanie RCD i RCBO są weryfikowane odpowiednimi pomiarami wykonywanymi w zakresie objętym usługą.